یعنی چه
این عبارت به معنای پدیدآورنده و نویسندهٔ کتاب «زادالمسافر» یا «زادالمسافرین» است. این اثر مهمترین کتاب کلامی و فلسفی حکیم ناصرخسرو قبادیانی، شاعر و فیلسوف بزرگ قرن پنجم هجری است که آن را در سال ۴۵۳ قمری به زبان فارسی نگاشته است. واژهٔ زادالمسافرین در لغت به معنای «توشهٔ مسافران» است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «خالِقِ زادُ المـُسافِرین» (Khāleq-e Zād-ol-Mosāferin) است که از ترکیب واژههای عربی در ساختار مضاف و مضافالیه زبان فارسی شکل گرفته است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سؤالات ادبی، در پاسخ به طراح که «خالق زادالمسافرین» را میخواهد، معمولاً نام «ناصرخسرو» یا «ناصرخسرو قبادیانی» مد نظر است. خودِ عبارت پرسش یعنی «خالق زادالمسافرین» دقیقاً دارای ۱۶ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به پدیدآورنده این اثر معادلهایی نظیر «The creator of Zad al-Musafirin» یا «The author of Zad al-Musafirin» (The Wayfarers' Provisions) به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی به دلیل ریشهٔ کلمات، این عبارت به صورت «مؤلف كتاب زاد المسافرين» یا «خالق زاد المسافرين» ترجمه و شناخته میشود.
در قرآن
عین این عبارت ترکیبی در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما ریشههای کلمات آن به کرات استفاده شده است. کلمهٔ «خالق» برای خداوند (مانند آیه ۱۰۲ سوره انعام: خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ) و واژهٔ «زاد» به معنی توشه (در آیه ۱۹۷ سوره بقره: وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَىٰ) به کار رفتهاند.
نماد چیست
خالق این اثر، حکیم ناصرخسرو، در انتهای کتاب خود تأکید میکند که توشهٔ واقعی انسان در سفر این جهان، علم و عمل صالح است. از این رو، خالق زادالمسافرین نمادی از خردگرایی، تفکر عقلانی، حکمت اسماعیلی و جستجوی حقیقت در ادبیات کلاسیک ایران به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل خالق زادالمسافرین
عبارت «خالق زادالمسافرین» اشاره مستقیم به حکیم ناصرخسرو قبادیانی دارد؛ مصلح، شاعر و فیلسوف بزرگ ایرانی قرن پنجم هجری که با نگارش این اثر گرانبها به زبان فارسی، گام بزرگی در بومیسازی اصطلاحات کلامی و فلسفی برداشت. کتاب زادالمسافرین تبیینکننده دیدگاههای کلامی اوست و عنوان آن به معنای توشهای است که مسافران طریق حقیقت و آخرت به آن نیاز دارند.
بررسی ساختار این کلمه نشان میدهد که از ترکیب واژگان عربی در بستر زبان فارسی ایجاد شده و ریشههای آن مانند خلق و زاد در قرآن کریم نیز با مفاهیم والای آفرینش و پرهیزکاری پیوند خوردهاند. در بازیهای فکری و جدول کلمات، شناخت این اثر و پدیدآورنده آن نشانه تسلط بر تاریخ ادبیات کهن ایران است.