یعنی چه
اذن تشریعی به معنی اجازه، فرمان و رخصت قانونی و شرعی از سوی خداوند برای انجام یا ترک یک عمل اختیاری توسط انسان است. به زبان ساده، اذن تشریعی همان «بایدها و نبایدها، حلالها و حرامها» در دین است که برخلاف قوانین تکوینی طبیعت، انسان به واسطه داشتن اختیار میتواند از آنها سرپیچی کند. این واژه یک مفهوم کلاسیک و فقهی است.
تلفظ
این عبارت به صورت «اِذنِ تَشریعی» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این بخش خود واژه «اذن تشریعی» است که دقیقاً ۹ حرف دارد. همچنین ممکن است از واژههای هممعنی مانند رخصت شرعی استفاده شود.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی، عربی و ترکی این اصطلاح تخصصی کلامی و فقهی در بخش معادلها آمده است.
به فارسی
مترادفها و معادلهای فارسی این اصطلاح شامل رخصت شرعی، اجازه قانونی، فرمان الهی، اباحه و تشریع است. متضاد کلامی آن «اذن تکوینی» (قوانین حتمی نظام آفرینش) و متضاد فقهی آن «حرمت» یا «نهی تشریعی» است. همخانوادههای آن واژههایی چون إذن، مأذون، استیذان، تشریع، شریعت، مشروع و شارع هستند. ریشه آن از دو بخش «إذن» (آگاهی و اجازه) و «تشریعی» (قانونگذاری و آشکار کردن راه) تشکیل شده است.
در قرآن
در قرآن کریم آیات متعددی به این مفهوم اشاره دارند؛ از جمله آیه ۵۹ سوره یونس در مورد مشروعیت احکام و حلال و حرام («...قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ...»)، آیه ۳۹ سوره حج در مورد اذن جهاد و دفاع («أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ...») و آیه ۶۴ سوره نساء در مورد اطاعت از پیامبران به فرمان خدا («...إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ...»).
نماد چیست
این واژه یک مفهوم انتزاعیِ فقهی-کلامی است و نماد تصویری یا مادی خاص و ثبتشدهای ندارد؛ اما در تصویرسازیهای مدرن، گاهی از نمادهایی مثل ترازو (به نشانه شریعت و قانون) یا لوح مکتوب برای نمایش مفهومی آن استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل اذن تشریعی
اذن تشریعی یکی از اصطلاحات کلیدی در حوزه کلام، فقه و تفسیر اسلامی است که به معنای اجازه، رخصت و فرمان قانونی خداوند برای اعمال اختیاری انسانهاست. این مفهوم در قالب احکام دین، حلالها و حرامها، و بایدها و نبایدها جلوهگر میشود و از آنجا که با اراده و اختیار انسان سروکار دارد، امکان نافرمانی و سرپیچی از آن وجود دارد.
در مقابل این مفهوم، اذن تکوینی قرار دارد که مربوط به قوانین تخلفناپذیر طبیعت و نظام علت و معلول است (مانند سوزاندن آتش یا جاذبه زمین) که هیچ موجودی قادر به سرپیچی از آن نیست. بررسی آیات قرآن نشان میدهد که اذن تشریعی بستر اصلی تکلیف، آزمایش و هدایت اختیاری انسان در مسیر شریعت الهی است.