یعنی چه
اقصار در اصل یک مصدر از باب افعال در زبان عربی است و دو معنای عمده دارد: نخست، خودداری کردن، کوتاهی کردن یا دست کشیدن از یک عمل؛ دوم، داخل شدن در زمان عصر و متمایل شدن روز به سوی تاریکی و شب.
تلفظ
این واژه به صورت کسر همزه در ابتدا (اِ) و سکون قاف تلفظ میشود: [اِقْصـار].
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه ۵ حرفی معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «بازایستادن از کار» یا «دست کشیدن از چیزی» به کار میرود.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم دست کشیدن و انصراف از یک کار در زبان انگلیسی از واژگان رسمی مانند Desistance یا Ceasing استفاده میشود.
به فارسی
مترادفهای دقیق فارسی این واژه شامل دست کشیدن، خودداری کردن، انصراف و بازآمدن از یک رفتار یا عمل است. در مقابل، واژههایی چون اصرار، پافشاری و مداومت متضاد آن به شمار میروند.
در قرآن
خودِ واژه مصدری «اقصار» در متن قرآن نیست، اما فعل مضارع منفی آن از همین باب (افعال) در آیه ۲۰۵ سوره اعراف به صورت «لَا يُقْصِرُونَ» دیده میشود. این بخش از آیه به شیاطین اشاره دارد که از گمراه کردن انسانها کوتاهی نمیکنند و باز نمیایستند.
نماد چیست
واژه اقصار یک لغت اصطلاحی، فقهی و لغوی است و در ادبیات نمادین یا اسطورهای نماد مفهوم خاصی محسوب نمیشود.
جمعبندی و توضیح کامل اقصار
واژه «اقصار» یک مصدر عربی از ریشه سه حرفی (ق - ص - ر) است که به طور عمده به معنای خودداری کردن، بازایستادن و دست کشیدن از یک کار به کار میرود. این کلمه در متون لغوی قدیم مانند لغتنامه دهخدا معنای دیگری نیز دارد که همان متمایل شدن روز به تاریکی و فرا رسیدن شبانگاه است. همچنین اگر آن را به عنوان جمع کلماتی مثل قصر فرض کنیم، معنای کاخها را میدهد، اما کاربرد اصلی آن همان حالت مصدری است.
در فرهنگ قرآنی و اسلامی، اگرچه خود این مصدر مستقیماً نیامده، اما مشتق فعلی آن در سوره اعراف برای توصیف تلاش بیوقفه شیاطین در گمراهی پدیدار شده است؛ جایی که خداوند میفرماید آنها از کار خود کوتاهی نمیکنند و باز نمیایستند. دانستن معنای این واژه به درک بهتر متون کهن ادبی و مذهبی کمک شایانی میکند.