یعنی چه
مُتَبَنّیٰ در اصل یک واژهٔ وامگرفته از زبان عربی (اسم مفعول از باب تفعّل) است و به فرزندی اشاره دارد که تحت سرپرستی قانونی و عاطفی شخصی غیر از والدین طبیعی خود قرار گرفته است. نکتهٔ مهم این است که اگر این واژه به صورت اسم فاعل یعنی «مُتَبَنِّی» تلفظ شود، معنای آن به «شخص سرپرست یا پدرخوانده/مادرخوانده» تغییر میکند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مُتَبَنّیٰ [Motabanna] با تشدید روی حرف «ن» و الف مقصوره در پایان است. در حالت اسم فاعل، به صورت مُتَبَنِّی [Motabanni] تلفظ میشود.
در جدول
این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد. در حل جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان هممعنی برای کلمات «فرزندخوانده» یا «پسرخوانده» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به فرد متبنی از اصطلاح Adopted child یا واژه تخصصی Adoptee استفاده میشود.
به عربی
ریشه اصلی این واژه عربی است و در خود زبان عربی نیز به همین صورت با ساختار اسم مفعول برای فرزندخوانده به کار میرود.
به فارسی
دقیقترین و رایجترین معادلهای فارسی اصیل برای این واژه، کلمات «فرزندخوانده»، «پسرخوانده» و «دخترخوانده» هستند که به خوبی مفهوم سرپرستی را منتقل میکنند.
نماد چیست
کلمه متبنی یک اصطلاح حقوقی، فقهی و زبانی است؛ بنابراین برخلاف برخی کلمات کلاسیک، نماد حیوانی، گیاهی یا اسطورهای ویژهای در ادبیات برای آن تعریف نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل متبنی
واژه مُتَبَنّیٰ از ریشه عربی «ب ن ی» (مشتق از ابن) گرفته شده و در ادبیات رسمی، فقهی و حقوقی ایران به معنای فرزندخوانده است. این کلمه به عنوان اسم مفعول نشاندهنده کسی است که به فرزندی پذیرفته شده، در حالی که شکل اسم فاعل آن یعنی مُتَبَنِّی به معنی شخصِ پذیرنده یا سرپرست است. در قرآن کریم در سوره احزاب به شکل فعلِ همخانواده به این موضوع اشاره شده است.
یک اشتباه رایج در زبان فارسی، خلط کردن این کلمه با واژه «مُبتَنی» است. متبنی (با ۵ حرف) به حوزه خانواده و فرزندخواندگی تعلق دارد، اما مُبتَنی از ریشه ابتناء و به معنی «پایهگذاری شده یا بنا شده بر چیزی» است که کاربرد کاملاً متفاوتی دارد.