نظر فکندن یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل نظر فکندن

عبارت «نظر فکندن» یا شکل دیگر آن «نظر افکندن» یکی از ترکیبات کنایی و زیبای زبان فارسی است که ریشه‌ای دوگانه دارد؛ بخش نخست آن یعنی «نظر» ریشه‌ای عربی به معنای نگاه و اندیشه دارد و بخش دوم آن یعنی «فکندن» ریشه‌ای کاملاً اصیل و پهلوی (پارسی میانه) دارد که از واژه قدیمی «اوبکندن» به معنی انداختن سرچشمه گرفته است. این ترکیب اصطلاحی، در طول تاریخ زبان فارسی از یک فعل ساده مادی به یک واژه عمیق عرفانی تبدیل شده است.

در ادبیات کلاسیک و عرفان ایرانی، این اصطلاح نمادی از عنایت الهی، تجلی عشق معشوق یا توجه هدایت‌گر پیر و مرشد به سالک است؛ چرا که باور داشتند نظرِ لطفِ بزرگان می‌تواند مس وجود انسان را دگرگون کند، همان‌طور که حافظ می‌فرماید: «آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند / آیا بود که گوشهٔ چشمی به ما کنند؟». خاقانی نیز در اشعار خود از این ترکیب برای طلب بخشش و توجه یار استفاده کرده است.