یعنی چه
در اصطلاح بودیسم، نیروانا غایت سلوک معنوی و هدف نهایی یک رهرو است. این واژه به وضعیت آگاهی محض و رهایی کامل از چرخه زاد و مرگ اشاره دارد که در آن تمام وابستگیها، نفسپرستیها و رنجهای بشری به کلی خاموش و محو میشوند.
تلفظ
این واژه در زبان سانسکریت به صورت نِیروانا تلفظ میشود که از دو بخش تشکیل شده و اشاره به بیرون دمیدن یا خاموش کردن شعله دارد.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول درباره آیین بودیسم، پاسخ اصلی «نیروانا در بودا» (با ۱۳ حرف) یا به طور خلاصه «نیروانا»، «رهایی معنوی» و «خاموشی» است.
به انگلیسی
واژه Nirvana در زبان انگلیسی دقیقاً وامواژهای از ریشه سانسکریت آن است و برای توصیف بالاترین مرتبه آرامش یا بهشت معنوی در بودیسم استفاده میشود.
به فارسی
برگردان دقیق لغوی آن در فارسی «خاموش شدن شمع» یا «فرو نشستن آتش» است و در اصطلاح فلسفی با واژههایی چون رهایی، وارستگی و فنای نفس همپوشانی دارد.
در قرآن
آیین بودا و اصطلاحات تخصصی زبان سانسکریت مانند نیروانا، به دلیل تفاوتهای ریشهای، تاریخی و جغرافیایی، هیچگونه ذکر، ارتباط ساختاری یا لغوی با متن قرآن مجید ندارند.
نماد چیست
گل نیلوفر آبی نماد روحی است که از میان گلولای و رنج دنیا برمیخیزد و بدون آلودگی، پاک و درخشان شکوفا میشود. چرخ دارما نیز نشاندهنده راه اصیل هشتگانهای است که به این رستگاری ختم میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
در فرهنگ غربی و بینالمللی، کلمه Nirvana علاوه بر معنای فلسفی بودیسم، در مکالمات روزمره به معنای یک وضعیت بینقص و آرامش روانی عمیق به کار میرود. همچنین این واژه یادآور نام یکی از تاثیرگذارترین گروههای موسیقی راک آمریکایی در دهه ۹۰ میلادی به رهبری کورت کوبین است.
جمعبندی و توضیح کامل نیروانا در بودا
مفهوم «نیروانا در بودا» بالاترین مرتبه معنوی و هدف غایی در مسیر سلوک آیین بودایی است. این واژه در ریشه باستانی خود به معنای خاموش شدن یا فوت کردن شعله است و استعارهای است از فروکش کردن آتش سه سم مهلک درون یعنی حرص، خشم و نادانی. وقتی این شعلههای ویرانگر در وجود انسان خاموش شوند، رنج جای خود را به آرامشی بیکران و آگاهی محض میدهد.
رسیدن به نیروانا به معنای رهایی همیشگی از چرخهی بیپایان زاد و مرگ و تناسخ (سمساره) است. این وضعیت برخلاف تصور اولیه، به معنای نابودی مطلق یا نیستی نیست، بلکه یک بیداری معنوی عمیق و توصیفناپذیر است که فرد را از بند تمام وابستگیهای مادی آزاد میکند؛ درست مانند گل نیلوفر آبی که از دل گلولای مرداب میروید اما کاملاً پاک و منزه بر سطح آب شکوفا میشود.