یعنی چه
در اصطلاح علم عروض (وزن شعر)، دو بحری به شعری گفته میشود که شاعر آن را بهگونهای هوشمندانه سروده است که مخاطب میتواند آن را به دو وزن و بحر عروضی مختلف و مجزا خوانده و تقطیع کند؛ مانند بیتی که هم در بحر «سریع» و هم در بحر «رمل» درست و موزون باشد. این تکنیک که به آن «دوبحر زدن» نیز میگویند، نشاندهندهٔ مهارت، ذوق سرشار و تسلط بالای شاعر بر موسیقی شعر است.
تلفظ
این واژه از دو بخش «دو» (با تلفظ do) و «بحری» (با تلفظ bahri از ریشه بَحر) ترکیب شده است و به صورت سرهم «دو بَ حْ ری» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ اصطلاح شعری که به دو وزن خوانده میشود، واژه ۶ حرفی «دو بحری» است. همچنین کلمات «ذوبحرین» و «ملون» از دیگر پاسخهای احتمالی این معما هستند.
به انگلیسی
این اصطلاح عروضی در زبان انگلیسی معادل دقیق ساختاری ندارد، اما به صورت توصیفی با واژههای Dual-meter یا Bi-metric بیان میشود که به معنای نظم دو وزنی است.
در قرآن
خود واژه «دو بحری» به عنوان یک اصطلاح تخصصی شعر و عروض در قرآن کریم وجود ندارد. البته کلمه «البحرین» به معنای دو دریا در آیاتی مانند «مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیَانِ» آمده است که کاملاً از نظر معنایی با این اصطلاح ادبی متفاوت بوده و به پدیدههای طبیعی اشاره دارد.
نماد چیست
در ادبیات و شعر پارسی، دو بحری سرودن نماد و مظهر ذوق خلاق، تسلط بیچونوچرا بر علم عروض و آرایههای طبعآزمایی شاعرانه است؛ چرا که هماهنگ کردن کلمات به گونهای که در دو قالب وزنی مجزا کاملاً درست بنشینند، کار هر شاعری نیست.
جمعبندی و توضیح کامل دو بحری
واژه «دو بحری» که در آرایههای ادبی با نامهای «ذوبحرین» و «مُلَوَّن» نیز شناخته میشود، یکی از ظریفترین و پیچیدهترین صنایع در علم عروض است. این اصطلاح به اشعاری اطلاق میشود که ساختار هجایی آنها به گونهای تنظیم شده که میتوان آنها را بر اساس دو الگوی ریتمیک و بحر متفاوت تقطیع کرد و خواند، بدون آنکه خللی در معنا یا وزن شعر ایجاد شود.
این واژه ترکیب متصلی از «دو» فارسی و «بحر» عربی (به معنای سلسلهوزنهای شعری) است. سرودن چنین اشعاری در تاریخ ادبیات فارسی بیشتر به عنوان یک چالش ذهنی و طبعآزمایی میان شاعران بزرگ رواج داشته و نمونهای بارز از نبوغ لغوی و تسلط کامل بر هارمونی کلمات به شمار میرود.