یعنی چه
عبارتی است برای اشاره به ذات پاک پروردگار که از هرگونه عیب، نقص و شبیه مبرّا است. این ترکیب از کلمه فارسی «خدا» (به معنی سرور و صاحب) و واژه عربی «تعالی» (به معنی برتر و بلندمرتبه است) تشکیل شده و برای تجلیل و بزرگداشت مقام الهی به کار میرود.
تلفظ
واژه «خدا» با ضمه خاء و واژه «تعالی» با فتح تاء و عین و در نهایت الف مقصوره تلفظ میشود که صدای «آ» میدهد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «خدای بزرگ» یا «پروردگار بلندمرتبه» به صورت ۹ حرفی، عبارت «خدای تعالی» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم بلندمرتبگی و قدرت مطلق خداوند از واژه Almighty به همراه God استفاده میشود.
در قرآن
اگرچه عبارت ترکیبی و فارسی «خدای تعالی» عیناً در قرآن نیست، اما بخش دوم آن یعنی «تَعَالَیٰ» بارها به عنوان فعل برای منزه دانستن خدا از شرک (مانند آیه ۶۳ سوره نمل) و اسم رسمی «المُتَعال» یکبار در آیه ۹ سوره رعد به معنی بلندمرتبه یاد شده است.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی بر اساس اصل «لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ» هیچگونه نماد تصویری، مادی یا آیکونیک برای ذات خداوند در نظر گرفته نمیشود. تنها در هنر و معماری اسلامی، خطاطی زیبای کلمه «الله» یا «هو» به عنوان یک آرایه و نشانه بصری یادآوریکننده کاربرد دارد.
جمعبندی و توضیح کامل خدای تعالی
عبارت «خدای تعالی» یک ترکیب وصفی ممتزج از زبانهای فارسی و عربی است که برای پاسداشت و تعظیم مقام ربوبیت به کار میرود. واژه «خدا» ریشه در پارسی میانه دارد و به معنای صاحب و سرور است و «تعالی» فعلی عربی است که در این ترکیب معنای صفت مشبهه (بلندمرتبه و برتر) را به خود گرفته است.
این عبارت کنایه از ذات پاک پروردگار است که از هرگونه عیب، نقص، زوال و داشتن شریک منزه است. اگرچه خود این ترکیب فارسی در متن قرآن کریم وجود ندارد، اما ریشههای عربی آن مانند «تعالی» و «المتعال» به کرات برای توصیف علو شأن خداوند و منزه بودن او از تصورات مشرکان ذکر شدهاند.
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، به دلیل توحید محض، هیچ تصویر یا نماد مادی برای خداوند متصور نیست و تنها نامهای حسنای او و خطاطیهای هنرمندانه از واژه «الله» به عنوان نشانههای یادآوریکننده ذات حقتعالی در جامعه و هنر رواج دارند.