یعنی چه
این عبارت کنایی و اخباری به این معناست که هر کاری زمان و ترتیب مشخصی دارد که باید رعایت شود. همچنین برای اشاره به چرخشی بودن روزگار، دعوت به صبر و رعایت حق دیگران در تداول عامه به کار میرود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع با مفهوم کارهای ترتیبی و متناوب، خود عبارت «به نوبت است» یا واژههای هممعنی آن قرار میگیرند.
به انگلیسی
اصطلاحات رایج در زبان انگلیسی برای بیان مفهوم رعایت نوبت و ترتیب در کارها.
به عربی
عبارات و واژگان به کار رفته در زبان عربی جهت اشاره به سهم و نوبت افراد.
به ترکی
معادلهای دقیق در زبان ترکی برای نشان دادن ترتیب و توالی امور.
به فارسی
معادلها و کنایههای فارسی این واژه شامل عباراتی چون نوبتی، ترتیبی، متناوب و داو به داو (در بازیها) است. همچنین عبارت کنایی «نوبت ما هم میرسد» یا مفهوم «دور گردون» از مشتقات معنایی آن در ادبیات فارسی هستند.
جمعبندی و توضیح کامل به نوبت است
عبارت «به نوبت است» یک ترکیب کنایی و جملهای اخباری در زبان فارسی است که بیشتر در قالب ضربالمثلهای عامه مانند «آسیاب به نوبت» به کار میرود. این اصطلاح ریشه در واژه عربی نوبت (به معنی بازگشت و آمدن وقت چیزی) دارد، اما ساختار دستوری آن کاملاً فارسی است و به ضرورت رعایت حقوق دیگران، نظم و صبر اشاره میکند.
در فرهنگ و ادبیات ایرانی، نمادهایی چون آسیاب یا چرخ وفلک برای به تصویر کشیدن این مفهوم استفاده میشوند که نشاندهنده چرخشی بودن روزگار و گذرا بودن خوشیها و ناخوشیهاست؛ چنانکه حافظ شیرازی نیز بر عدم ثبات احوال دنیا و گردش چرخ دوران تاکید دارد.
اگرچه خود این ترکیب عینا در قرآن کریم نیامده، اما مفهوم رعایت حق و سهم دیگران با واژگانی نظیر «شِرب» (نوبت آب) در داستان شتر حضرت صالح (ع) مطرح شده است که نشان از قدمت و اهمیت اخلاقی این مفهوم در رفتارهای اجتماعی دارد.