یعنی چه
ابن عُنَین (ابوالمحاسن شرفالدین محمد بن نصر انصاری دمشقی) یکی از بزرگترین و نامآورترین شاعران و ادیبان شام در قرن ششم و هفتم هجری است. او به دلیل سرودن اشعار هجوی تند و تیز و انتقاد بیباکانه از مقامات و بزرگان عصر خود، شهرت فراوانی داشت؛ تا جایی که اشعارش خشم صلاحالدین ایوبی را برانگیخت و منجر به تبعید او از دمشق شد.
تلفظ
تلفظ صحیح این نام خاص «اِبنِ عُنَین» (به ضم عین و فتح نون اول) است. باید توجه داشت که این واژه با اصطلاح فقهی و پزشکی «عِنّین» (به کسر عین و تشدید نون) که به معنای ناتوانی جنسی است، کاملاً متفاوت بوده و نباید اشتباه گرفته شود.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و منابع مستشرقان، نام این شاعر بزرگ به صورتهای 'Ibn Unayn' یا 'Ibn Onain' نگاشته میشود.
به عربی
در زبان عربی که زبان مادری و محل سرایش اشعار اوست، این نام به صورت «ابن عُنَيْن» نوشته و اعرابگذاری میشود.
به فارسی
از آنجا که این واژه یک اسم خاص (عَلَم) برای یک شخصیت تاریخی است، معادل ترجمهای در زبان فارسی ندارد و در ادبیات فارسی نیز با همین نام «ابن عنین» یا لقبش «شرفالدین دمشقی» شناخته میشود.
در قرآن
کلمهٔ ابن عنین یا اشارهای به این شخص در کتاب قرآن وجود ندارد، زیرا او یک شخصیت تاریخی و ادبی در سدههای پس از اسلام (قرن ششم و هفتم هجری) است.
نماد چیست
او در تاریخ ادبیات عرب، نماد بارز «شعر هجو، صراحت لهجه و سلاخ آبروی بزرگان» است. معروفترین اثر او قصیدهای بلند و ۵۰۰ بیتی به نام «مقراض الأعراض» (به معنی قیچیِ آبروها) نام دارد که در آن تقریباً تمامی بزرگان، خطبا و مقامات دمشق را به طنز و هجو کشیده است.
جمعبندی و توضیح کامل ابن عنین
ابن عُنَین (شرفالدین محمد دمشقی) یکی از فحول شعرا و نویسندگان برجسته شامی در دوران حکومت ایوبیان بود. او به خاطر ذکاوت سرشار، قریحه قوی در شعر و بهویژه زبان سرخ و هجویات بیرحمانهاش در تاریخ ادبیات شهره است. زبان تند او در نکوهش کارگزاران حکومتی تا حدی پیش رفت که صلاحالدین ایوبی فرمان به تبعید او از موطنش داد، هرچند او پس از سالها غربت و سفر به نقاط مختلف، سرانجام در اواخر عمر به دمشق بازگشت.
نام او از نظر ساختار زبانی ترکیبی عربی است که نباید با اصطلاحات مشابه فقهی اشتباه شود. در بیست و نهمین دوره از تاریخ ادبیات، اثر سترگ او یعنی «مقراض الاعراض» به عنوان یکی از شاخصترین نمونههای شعر انتقادی و هجو در جهان اسلام شناخته میشود که آینه تمامنمای روابط سیاسی و اجتماعی عصر خویش است.