یعنی چه
تمدار در گویشهای اصیل ایرانی بهویژه لری و بختیاری، به معنی دار بافندگی و دستگاه بافت فرش، گلیم یا جاجیم است. همچنین به فرش یا گلیمی که هنوز روی دار قرار دارد و کار بافت آن تمام نشده است نیز تمدار میگویند. در وجهی دیگر و با تلفظی متفاوت، این واژه در برخی اصطلاحات محلی به معنای طعمدار و خوشمزه نیز به کار میرود.
تلفظ
این واژه به صورت شایع و در معنی دستگاه بافندگی، «تَمدار» (tam-dār) تلفظ میشود. در کاربرد دوم خود که به معنای خوشطعم و چاشنیدار است، به صورت «تُمدار» (tom-dār) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «دار بافندگی در گویش بختیاری»، «دار قالی لری» یا «دستگاه گلیمبافی عشایر»، واژه ۵ حرفی «تمدار» به عنوان پاسخ دقیق و اصلی شناخته میشود.
به انگلیسی
برای برگردان این واژه تخصصی و سنتی به زبان انگلیسی، از اصطلاحات مربوط به صنایع دستی و نساجی مانند Weaving loom (دستگاه بافت پارچه و فرش) یا Carpet loom (به طور خاص دار قالی) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی معیار شامل «دار قالی»، «دستگاه بافندگی»، «کارگاه مخملبافی یا جاجیمبافی» و واژه همریشه آن «تندار» است.
نماد چیست
در فرهنگ عشایری، لری و بختیاری، تمدار نماد برجسته فرهنگ، اصالت و به ویژه شکیبایی و هنر دست زنان ایل است. برپا شدن تمدار در سیاه چادرها نشانه پویایی، رونق زندگی و ثبات خانواده است. این واژه جایگاه عمیقی در ادبیات فولکلور دارد و زنان هنگام بافتن آن، اشعار و ترانههای محلی خاصی را زمزمه میکنند که به ملودیهای تمداربافی معروف است.
جمعبندی و توضیح کامل تمدار
واژه «تمدار» یکی از کلمات اصیل و ارزشمند در گویشهای غرب ایران، به ویژه گویش لری و بختیاری است که پیوند عمیقی با زندگی سنتی و عشایری دارد. این واژه در وهله اول به معنای دار بافندگی، کارگاه فرشبافی و گلیمبافی است و ریشه آن از ترکیب «تمنیدن» (به معنی تنیدن و بافتن) و «دار» (به معنی پایه و چوب) شکل گرفته است که روی هم رفته ابزار آفرینش هنر نساجی را توصیف میکند.
این کلمه افزون بر کاربرد فیزیکی به عنوان یک ابزار کار، ارزش نمادین بسیار بالایی در فرهنگ بومی دارد و مظهر صبوری، ذوق و اصالت زنان بختیاری به شمار میرود. ساختار این کلمه در زبانشناسی کاملاً ایرانی است و در بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع نیز به عنوان یک لغت پنج حرفی خاص برای اشاره به کارگاه بافندگی سنتی استفاده میشود.