یعنی چه
آدم متحجر به کسی گفته میشود که افکار، عقاید و رفتارهای او سخت، کهنه و غیرقابل تغییر شدهاند. این افراد در برابر پیشرفت، اندیشههای نو و تغییرات زمانه مقاومت شدیدی نشان میدهند و ذهنشان در گذشته قفل شده است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [آدَمِ مُتَحَجِّر] است که واژهٔ دوم از ریشهٔ عربی حَجَر به معنی سنگ گرفته شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع، معادلهای این واژه بر اساس تعداد حروف خواستهشده مشخص میشوند.
به عربی
در زبان عربی نیز از همین ریشه برای اشاره به شخص سختفکر، سنگشده یا فسیلفکر استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی و واژههای هممعنی برای این اصطلاح شامل کلماتی چون دگماتیک، انعطافناپذیر، فسیلفکر و قشری است که صلب بودن اندیشه را میرسانند.
در قرآن
خود عبارت «متحجر» در قرآن نیامده، اما همخانواده آن در آیه ۷۴ سوره بقره برای توصیف سختی ذهن و دل بنیاسرائیل به کار رفته است: «فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً» (پس دلهای شما همچون سنگ گردید یا سختتر از سنگ).
جمعبندی و توضیح کامل آدم متحجر
اصطلاح «آدم متحجر» در ادبیات اجتماعی و گفتگوهای روزمره برای توصیف افرادی به کار میرود که پویایی فکری خود را از دست دادهاند. این واژه که ریشه در کلمه عربی «حَجَر» به معنای سنگ دارد، به زیبایی مفهوم کنایی سنگشدگی و فسیلشدگی ذهن را به تصویر میکشد؛ جایی که شخص توانایی هضم واقعیتهای جدید و همراهی با پیشرفت جامعه را ندارد.
در فرهنگهای مختلف، چنین رویکردی مایه عقبماندگی و انسداد فکری دانسته میشود. در نگاه قرآنی و نمادین نیز، تحجر قرین با سختی دل و ناپذیرا بودن در برابر حقیقت است. در مقابل این جریان، واژههایی چون روشنفکری، نوگرایی و انعطافپذیری قرار دارند که بر پویایی و زنده بودن اندیشه تاکید میکنند.