یعنی چه
این عبارت ترکیبی از دو واژه مآثر (جمع مأثره به معنای مکارم و نیکیهای موروثی) و آثار (جمع اثر به معنای نشانهها و بناها) است. در مفهوم کلی به دستاوردها، افتخارات، کارهای برجسته و میراث فرهنگی یا تاریخی یک شخص یا تمدن اشاره دارد. همچنین «المآثر و الآثار» نام کتابی تاریخی از اعتمادالسلطنه درباره عصر ناصری است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت واژگان جمع عربی در زبان فارسی جریان دارد؛ مآثر با مد روی الف دوم (مَ-آ-ثِر) و آثار نیز با الف ممدود (آ-ثـار) خوانده میشود.
در جدول
در طراحی جداول کلمات متقاطع، در صورت پرسش از میراث گذشتگان یا کتاب اعتمادالسلطنه با تعداد ۱۱ حرف، عبارت دقیق «ماثر و الاثار» مد نظر قرار میگیرد.
به عربی
این عبارت کاملاً ریشه عربی دارد و از مشتقات ماده (أ ث ر) است که به مفاخر موروثی و نشانههای باقیمانده اطلاق میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این ترکیب شامل واژگانی چون افتخارات موروثی، نیکیهای بهجایمانده، کارنامۀ درخشان، و بناها یا میراث تاریخی است.
در قرآن
عین واژه «مآثر» در قرآن کریم وجود ندارد، اما مفرد و جمع کلمه اثر (مانند آثَارِهم یا آثَاراً فی الارض) در آیاتی نظیر آیه ۸۲ سوره غافر به معنای نشانهها و دستاوردهای پیشینیان بر روی زمین به کار رفته است.
نماد چیست
این عبارت در ادبیات و فرهنگ، نمادی از اصالت نسب، کارنامه نیکیها، هویت تاریخی و ریشهدار بودن یک قوم، فرد یا تمدن به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ماثر و الاثار
عبارت «مآثر و آثار» یک ترکیب عطفی اصیل با ریشه عربی (از ماده أ ث ر) است که در زبان و ادبیات فارسی کاربرد ویژهای دارد. بخش نخست آن یعنی مآثر به جنبههای معنوی، اخلاقی و صفات پسندیدهای اشاره دارد که از گذشتگان روایت میشود، و بخش دوم یعنی آثار به نشانههای مادی، بناها و دستاوردهای عینی پیشینیان دلالت میکند. ترکیب این دو با هم، مفهوم جامع «میراث مادی و معنوی» را میسازد.
این اصطلاح افزون بر کاربرد عمومی در توصیف افتخارات یک تمدن یا فرد، در تاریخ معاصر ایران یک ارجاع خاص نیز دارد. کتاب «المآثر و الآثار» تلیف محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، از منابع مهم تاریخ دوره قاجار است که به ذکر دستاوردها و وقایع چهل سال نخست پادشاهی ناصرالدین شاه میپردازد و ارزش فرهنگی این اصطلاح را دوچندان کرده است.