یعنی چه
حرام تعیینی اصطلاحی در فقه و اصول فقه است و به کار یا گناهی گفته میشود که خودِ آن عمل به صورت مشخص، معین و بدون هیچگونه جایگزین یا بدلی ممنوع شده است؛ به این معنا که مکلف باید دقیقاً همان کار مشخصشده را ترک کند.
تلفظ
این عبارت به صورت «حَرامِ تَعْیِینی» (harām-e ta'yini) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ اصلی در جدول برای این مفهوم «حرام تعیینی» با ۱۰ حرف است. از دیگر تعابیر مشابه میتوان به «حرام معین» یا «محرم متعین» اشاره کرد.
به انگلیسی
در متون حقوقی و فقهی انگلیسی، برای انتقال معنای این اصطلاح از ترکیبهای Absolute Prohibition یا Specific Prohibition استفاده میشود.
به فارسی
معادل فارسی و سادهٔ این اصطلاح فقهی، «ممنوعِ مشخص» یا «کار ناروای تعیینشده» است که نشان میدهد هیچ گزینهای برای جایگزینی آن وجود ندارد.
در قرآن
خودِ عبارت ترکیبی «حرام تعیینی» در متن قرآن کریم ذکر نشده است، زیرا یک اصطلاح تخصصیِ اصولی است؛ اما مصادیق عینی آن به وفور در آیات دیده میشود؛ مانند حرمت ربا در آیه ۲۷۵ سوره بقره (وَحَرَّمَ الرِّبَا) یا حرمت خوردن مردار، خون و گوشت خوک در آیه ۳ سوره مائده.
جمعبندی و توضیح کامل حرام تعیینی
در فقه اسلامی، احکام تکلیفی حرمت به دو دستهٔ کلی تعیینی و تخییری تقسیم میشوند. «حرام تعیینی» به آن دسته از محرماتی اصطلاح میشود که شارع مقدس مستقیماً و بدون وابستگی به ملاک دیگری، دست روی خود آن عمل گذاشته و ارتکابش را ممنوع کرده است. در این حالت، مکلف هیچ راه فرار یا جایگزینی ندارد و مکلف است دقیقاً همان رفتار خاص را ترک کند.
بیشتر محرمات در شریعت اسلام از نوع تعیینی هستند. به عنوان مثال، اعمالی نظیر شرابخواری، قمار، ربا و ظلم، همگی مصادیق بارز حرام تعیینی به شمار میروند؛ چرا که هیچ عمل دیگری نمیتواند بدل یا جایگزین ترک آنها شود. در مقابل آن، حرام تخییری قرار دارد که در فقه بسیار نادر است و در آن ترک یکی از چند چیز به نحو مردد خواستار میشود.
شناخت این اصطلاح در علم اصول فقه به مجتهدان کمک میکند تا حدود و ثغور تکالیف الهی را به دقت استخراج کنند. در سیستمهای نشانهگذاری فقهی و نمودارهای آموزشی، این نوع حرمت معمولاً با رنگ قرمز تیره یا علامت ضربدر به نشانهٔ ممنوعیت قاطع و بدون قید و شرط نمایش داده میشود.