یعنی چه
هرمز کهنه (یا هرمز قدیم و هرمز بَرّی) به یک شهر بندری و مرکز تجاری باستانی اشاره دارد که در گذشته در سرزمین اصلی ایران (حوالی میناب و بندر تیاب امروزی در استان هرمزگان) قرار داشته است. در سال ۱۳۰۱ میلادی، به دلیل حملات مکرر غارتگران و مغولان، پادشاه و اهالی این شهر سرمایهها و زندگی خود را به جزیره «جَرون» در دل دریا منتقل کردند و آنجا را «هرمز نو» (جزیره هرمز امروزی) نامیدند؛ پس از این مهاجرت، شهر قدیمی در خشکی به ویرانه تبدیل شد و به «هرمز کهنه» معروف گشت.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «هُرمُزِ کُهنِه» است که در آن واژه هرمز با ضمه روی حرف هـ و م، و واژه کهنه با ضمه روی ک و سکون هـ خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به پرسشهایی نظیر «شهر باستانی خلیج فارس»، «نام قدیم جزیره هرمز قبل از کوچ» یا «هرمز ساحلی»، عبارت ۸ حرفی «هرمز کهنه» یا گزینههایی چون «هرمز قدیم» استفاده میشود.
به انگلیسی
در متون تاریخی و جغرافیایی بینالمللی، برای متمایز کردن این شهر ساحلی باستانی از جزیره هرمز فعلی، از واژگانی چون Old Hormuz (هرمز کهنه) یا Mainland Ormuz (هرمز سرزمین اصلی) استفاده میکنند.
به فارسی
در زبان و متون تاریخی فارسی، این واژه با نامهای مترادفی همچون «هرمز قدیم»، «هرمز بَرّی» (به معنی هرمز خشکی در برابر هرمز دریایی)، «هرمز ساحلی» و در برخی منابع محلی با عناوین «نابند» یا «دیوانخانه» شناخته میشود. ریشه واژه هرمز از «اهورامزدا» یا «هرمزد» در پارسی باستان و پهلوی گرفته شده است.
نماد چیست
هرمز کهنه در تاریخ ایران نماد شکوه تمدن دریاپایه و رونق تجاری افسانهای خلیج فارس در دوران باستان است. این شهر همچنین به عنوان نمادی از پناهجویی، تعامل با بحران و کوچ اجباری یک ملت برای حفظ تمدن، امنیت و سرمایه در برابر هجوم بیگانگان و غارتگران شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل هرمز کهنه
هرمز کهنه یادآور برههای حساس از تاریخ جنوب ایران است؛ زمانی که یک شهر بندری پررونق در سواحل مکران و حوالی میناب امروزی، به دلیل ناامنیهای ناشی از حملات مغولان ناچار به تغییر مکان شد. اهالی این تمدن ساحلی با درایتی تاریخی، کل بستر تجاری خود را به میان آبهای خلیج فارس و جزیره جرون منتقل کردند تا امنیت را بازخرند.
این جابجایی بزرگ تاریخی سبب شد تا نام «هرمز» بر روی جزیره جدید بماند و جایگاه پیشین تمدنی آنها در خشکی، نام «هرمز کهنه» یا «هرمز بری» را به خود بگیرد. امروزه مطالعه این واژه، مسیر درک چگونگی شکلگیری جغرافیایی سیاسی و تجاری خلیج فارس را برای پژوهشگران روشن میسازد.