یعنی چه
دواوین شکل جمع کلمه «دیوان» است. این واژه در تاریخ و ادبیات دو کاربرد اصلی دارد: نخست در معنای اداری و حکومتی به کار میرفته و به معنای وزارتخانهها، ادارات دولتی، دفاتر محاسبات مالی و محل نگهداری اسناد دولتی بوده است. دومین کاربرد آن که امروزه رایجتر است، به مجموعههای کامل اشعار یا کتابهای یک یا چند شاعر اشاره دارد.
تلفظ
این واژه به صورت دَواوین (با فتحه روی حرف دال) تلفظ میشود. مصوتهای بعدی آن به صورت کشیده (آ و ای) ادا میشوند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که «جمع دیوان»، «وزارتخانههای قدیم» یا «مجموعههای شعر» را با تعداد حروف مشخص (۶ حرف) طلب میکنند.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، اگر منظور دفاتر اداری و دولتی قدیمی باشد از واژههای مربوط به ادارات و آرشیو استفاده میشود و اگر منظور مجموعههای شعر شرق زمین باشد، خود کلمه دیوان به صورت جمع انگلیسی به کار میرود.
به عربی
این واژه اگرچه ریشه فارسی باستان دارد، اما به صورت معرب وارد زبان عربی شده و بر وزن فعالین به جمع تکسیر تبدیل شده است و در زبان عربی امروز نیز به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی سره و رایج این کلمه شامل دیوانها، دفاتر اداری، بارگاهها، وزارتخانهها و در فضای ادبی، کتابهای شعر یا جنگهای ادبی است.
نماد چیست
واژه دواوین نماد اسطورهای یا تصویر مشخصی ندارد؛ اما به لحاظ استعاری و تاریخی، نمادی از نظام دیوانسالاری پیچیده، نظم اداری در حکومتهای کهن و همچنین گنجینه مکتوب و میراث ماندگار شاعران بزرگ است.
جمعبندی و توضیح کامل دواوین
واژه دواوین نمونه زیبایی از سفر کلمات میان زبانهاست. این کلمه در اصل از ریشه فارسی باستان و همخانواده با «دبیر» (نویسنده) است که وارد زبان عربی شده، ساختار جمع تکسیر (بر وزن فعالین) به خود گرفته و دوباره با شکلی جدید به زبان فارسی بازگشته است.
در سیر تاریخی، دواوین یادآور هسته مرکزی حکومتها و سازمانهای اداری کهن بوده که وظیفه ثبت آمار، مسائل مالی و احکام حکومتی را بر عهده داشتند. امروزه وقتی این کلمه را میشنویم، ذهن ما بیشتر به سمت بخش فرهنگی و ادبی یعنی کتابهای شعر مکتوب حرکت میکند که راه ناهموار تاریخ را صیقل داده و به دست ما رسیدهاند.