معنی
واژه ذل بسته به نوع تلفظ و حرکتگذاری، دو معنای اصلی دارد؛ یکی به معنی خواری، پستی، حقارت و ناتوانی در برابر دیگری است و دیگری به معنای نرمخویی، رام شدن، تسلیم ارادی و فروتنی مخلصانه.
یعنی چه
این کلمه در ادبیات و متون مذهبی کاربرد فراوانی دارد. در معنای منفی به حالت بیپناهی و شکستن عزتنفس اشاره میکند و در معنای مثبت، نمایانگر خضوع، تواضع و مهربانی تام در برابر پروردگار یا والدین است.
مترادف
این کلمات در بافتهای مختلف معنای خواری یا تسلیم و نرمی را میرسانند.
متضاد
واژههایی که مفهوم بزرگی، افتخار و عدم تسلیم را نشان میدهند.
هم خانواده
تمامی این کلمات از ریشه سه حرفی (ذ - ل - ل) مشتق شدهاند.
ریشه
این واژه ریشه در زبان عربی دارد. اصل معنای لغوی آن به مفهوم نرم شدن و آسان شدن است که در سیر تحول زبانی به دو شاخه خواری (ذُلّ) و فروتنی/رام بودن (ذِلّ) تقسیم شده است.
جمله سازی
به انگلیسی
بسته به اینکه واژه در بافت خواری به کار رود یا تواضع و تسلیم، معادلهای انگلیسی آن متفاوت خواهد بود.
جمعبندی و توضیح کامل ذل
واژه «ذل» یک واژه دووجهی و اصیل عربی است که وارد زبان فارسی شده و کاربرد گستردهای در ادبیات عرفانی و متون مذهبی دارد. تفاوت ظریف در حرکتگذاری این کلمه، دو مسیر معنایی متفاوت را ایجاد میکند؛ «ذُلّ» به معنای زبونی، پستی و حقارت ناخواسته است، در حالی که «ذِلّ» به معنای رام بودن، نرمی و فروتنی ارادی از روی مهر و محبت به کار میرود.
در فرهنگ اسلامی و قرآنی، این ریشه بیش از بیست بار تکرار شده و نمادهای زیبایی همچون «جناح الذل» (بال فروتنی) را پدید آورده است که نشاندهنده اوج تواضع عاشقانه فرزند در برابر پدر و مادر است. بنابراین، ذل هم میتواند باری منفی (وابستگی به غیر خدا و شکستن عزتنفس) و هم باری مثبت (انعطافپذیری و تواضع در برابر حق) داشته باشد.