یعنی چه
دین دانائی به معنای آگاهی عمیق، شناخت همهجانبه و علم و تخصص در حوزه ادیان، مذاهب و معرفت دینی است. این واژه به کیفیت و مرتبه دانش یک فرد در زمینه اصول، فروع و تاریخچه باورهای مذهبی اشاره دارد.
تلفظ
این ترکیبِ اضافه به صورت [دینِ دانایی] تلفظ میشود که در آن واژه اول با کسره به واژه دوم متصل میگردد.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول واژه «دین دانائی» است که دقیقاً از ۹ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن از واژگان تخصصی الهیات یا مطالعات ادیان استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاحات متعددی برای رساندن مفهوم دانایی و تخصص در امر دین وجود دارد.
به فارسی
برابرهای فارسی و واژگان همراستای آن شامل دینشناسی، علمِ ادیان، معرفت دینی، الهیات، و فقه (در معنای کهن و وسیع آن یعنی فهم عمیق) است. از نظر ریشهشناسی، «دین» از ریشه اوستایی «دَئِنا» به معنی وجدان و بینش روحانی و «دانایی» از ریشه پهلوی «دانستن» است.
در قرآن
خودِ این ترکیب عینا در قرآن نیامده است؛ اما واژه «دین» بارها به معانی شریعت و جزا (مانند مالک یوم الدین) ذکر شده است. همچنین مفهوم دانایی در دین، با اصطلاح قرآنی «تَفَقُّه فی الدِّین» (به معنی ژرفاندیشی و کسب تخصص در شناخت دین) مطابقت کامل دارد.
جمعبندی و توضیح کامل دین دانائی
واژه «دین دانائی» یک ترکیب اسم مرکب یا حاصلِ مصدرِ مرکبِ اصیل ایرانی است که از دو پاره کهن تشکیل شده است؛ «دین» که ریشه در واژه اوستایی دَئِنا دارد و به معنای وجدان، بینش و شناخت روحانی است، و «دانایی» که از مصدر پهلوی دانستن میآید. این واژه در متون کهن و لغتنامههای معتبری چون دهخدا به معنای علمِ دین، شناخت عمیق مذهبی و الهیات به کار رفته است.
در فرهنگ اساطیری ایران باستان، ایزدبانو دئنا (نماد دین و وجدان) همکار و همراه چیستا (ایزدبانوی دانش و فرزانگی) قلمداد میشده که نشاندهنده پیوند دیرینه دین و دانایی در تفکر ایرانی است. نماد گیاهی این مفهوم در سنتهای کهن، گل صدبرگ یا همان رز است که شکوفایی درون و بینش پاک معنوی را تداعی میکند.
امروز این واژه مترادف با رشتههای علمی مدرنی مانند دینشناسی، الهیات و مطالعات ادیان است و در بستر قرآنی نیز با مفهوم تفقه در دین (شناخت عمیق و آگاهانه شریعت) همپوشانی کامل دارد. این کلمه ابزاری فصیح برای اشاره به تخصص علمی در امور مذهبی به جای دینداری عامیانه است.