یعنی چه
بشکوچ در فرهنگ و اساطیر ایران باستان نام یک موجود افسانهای است که بدنی شبیه به شیر، سر و بالهایی مانند عقاب و گوشهایی شبیه به اسب دارد. این موجود اساطیری در زبان امروز بیشتر با نام «شیردال» شناخته میشود و در آثار باستانی ایران جایگاه ویژهای دارد.
تلفظ
این واژه به صورت بَشْکوچ (با فتح ب و سکون ش و ک) تلفظ میشود و ریشه در زبان پارسی میانه (پهلوی) دارد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «موجود اساطیری شیر و عقاب» یا «شیردال»، کلمه ۵ حرفی «بشکوچ» مد نظر است.
به انگلیسی
معادل انگلیسی این موجود اساطیری Griffin یا Gryphon است که در اساطیر غربی نیز کاربرد دارد.
به عربی
در زبان عربی متون کهن، دقیقترین معادل برای این موجود ترکیبی شیر و عقاب، واژه «فتخاء» است.
به فارسی
رایجترین معادلهای فارسی مدرن برای واژه بشکوچ، کلمات «شیردال» و «گریفین» هستند.
نماد چیست
بشکوچ یا شیردال در فرهنگ ایران باستان مظهر قدرت، شکوه، امنیت و نگهبانی هوشیار در برابر اهریمن، جادو و دروغ بوده است. به همین دلیل تندیس آنها بر سرستونهای کاخهای هخامنشی مانند تخت جمشید به عنوان محافظان فضا به کار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل بشکوچ
واژهٔ «بشکوچ» یکی از نامهای اصیل و کهن در اساطیر ایران است که ریشه در زبان پارسی میانه دارد. این کلمه به موجودی افسانهای با بدن شیر و سر و بال عقاب اشاره میکند که امروزه در فرهنگ عامه و پژوهشها بیشتر با نام «شیردال» یا معادل غربی آن یعنی «گریفین» شناخته میشود.
در ایران باستان، از تمدن عیلام و ماد گرفته تا دوران شکوه هخامنشی و ساسانی، بشکوچ جایگاه نمادین بسیار رفیعی داشته است. این موجود به عنوان محافظ و نگهبان هوشیار گنجینههای خدایان و کاخهای پادشاهان شناخته میشد و نمادی برای دور کردن اهریمن، دروغ و جادو بود. تندیسهای مشهور سرستونهای تخت جمشید تجلی عینی این موجود اساطیری در معماری و هنر ایرانی هستند.
از نظر لغوی، این واژه کاملاً ایرانی است و متضاد یا همخانواده زنده و رایجی در فارسی مدرن ندارد، اما به دلیل ساختار پنجحرفی خود یکی از کلمات جذاب و چالشبرانگیز در جدولهای کلمات متقاطع به شمار میرود.