بطر یعنی چه؟ مترادف و متضاد آن

یعنی چه

بطر در اصل به معنای از حد درگذشتن در شادی، غفلت، سبک‌مغزی و خروج از مسیر اعتدال به سبب فراوانی نعمت است. این واژه حالتی اخلاقی و روانی را توصیف می‌کند که در آن فرد یا جامعه بر اثر رفاه زیاد دچار غرور و کفران نعمت می‌شود.

مترادف

این کلمات همگی بیانگر حالت سرکشی، خودبزرگ‌بینی و ناسپاسی در برابر داشته‌ها و مکنونات مادی هستند.

متضاد

واژه‌های مقابل بطر، بر فروتنی اخلاقی، سپاسگزاری در برابر نعمت‌ها و حفظ اعتدال و آرامش دلالت دارند.

ریشه

این واژه ریشه عربی دارد و در اصلِ لغت به معنی «شکافتن» بوده است؛ بعدها مجازاً به معنی سبک‌مغزی و طغیانی به کار رفته که سینه فرد را از روی غرور و تکبر می‌شکافد.

جمله سازی

تلفظ

این کلمه به صورت فتح اول و دوم (بَـ + طَـ + ر) تلفظ می‌شود و نباید آن را با واژه بُطر یا بُطری که ریشه فرانسوی دارد اشتباه گرفت.

به انگلیسی

در زبان انگلیسی واژه‌های فوق دقیق‌ترین مفاهیم را برای رساندن معنای سرمستی اخلاقی و طغیان ناشی از رفاه منتقل می‌کنند.

به فارسی

برگردان و معادل دقیق مفهومی این واژه در زبان فارسی، واژه‌هایی چون خودگم‌کردگی بر اثر مال و منال، سرمستی ناشی از خوشیِ زیاد و ناسپاسی اخلاقی است.

در قرآن

این واژه در قرآن به معنای طغیان و غفلت بر اثر رفاه به کار رفته است؛ از جمله در آیه ۵۸ سوره قصص: «وَكَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ بَطِرَتْ مَعِيشَتَهَا» (و چه بسیار شهرها که به سبب ناسپاسی و سرمستی در نعمت و معیشت خود، هلاک کردیم).

نماد چیست

در فرهنگ و متون اخلاقی، بطر نماد بارز فساد ناشی از ثروت و غرور تمدنی است. در تمثیل‌های قدیمی، این حالت به رفتار حیوانی تشبیه شده که در بهار از فرط خوردن علف زیاد، مست و سرکش می‌شود و از خطرات پیرامونش غافل می‌گردد.