یعنی چه
این واژه در لغت به معنی معکوس کردن، به خاک افکندن و سرته کردن است. در ادبیات فارسی به معنای مغلوب کردن، نگونبخت ساختن و واژگون کردن نیز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این فعل مرکب به صورت [نِ گونْ سارْ ساخْ تَنْ] است.
در جدول
این کلمه دقیقاً ۱۲ حرف دارد و در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «وارونه کردن» یا «منکس کردن» استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن از افعالی که معنای واژگونی و ساختارشکنی دارند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی مفهوم این واژه با ریشههایی چون نکس (مانند آیه نُکِسُوا عَلَىٰ رُؤُوسِهِمْ) و کَبَّ قرابت دارد.
نماد چیست
در مفاهیم اجتماعی و نظامی، نگونسار ساختن پرچم یا کوس جنگی نماد بارز شکست، تسلیم و نگونبختی است. از سوی دیگر، در طبیعت گل نگونسار (سیکلامن) به دلیل خم بودن گلبرگهایش به سمت پایین، نماد حیا و عشق متواضعانه شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل نگون سارساختن
واژه مرکب «نگونسار ساختن» یک اصطلاح کاملاً فارسی با ریشهی پهلوی است که از دو بخش «نگون» و پسوند «سار» (به معنی جهت و شباهت) تشکیل شده است. این عبارت در اصل به معنای فیزیکیِ وارونه کردن، سرته کردن یا سرازیر آویختن اجسام یا افراد اشاره دارد، اما در متون نظم و نثر کهن فارسی، بار معنایی کنایهای عمیقی نیز به خود گرفته است.
در کاربردهای ادبی، این فعل معنای مغلوب کردن دشمن، به خاک افکندن بیرق یا بختِ کسی را تداعی میکند. از منظر نمادشناسی نیز این واژه پیوند نزدیکی با مفاهیمی همچون تسلیم، عزا و سقوط دارد؛ هرچند در قلمرو گیاهشناسی، گل نگونسار به دلیل فرم ظاهریاش پیامآور شرم، حیا و تواضع است.