یعنی چه
آلدئیدها گروهی از ترکیبات آلی، فرار و اکسیژندار هستند که ویژگی بارز آنها داشتن گروه عاملی کربونیل ($C=O$) متصل به یک اتم هیدروژن در انتهای زنجیره کربنی است. این مواد از اکسید کردن یا هیدروژنگیری الکلهای نوع اول به دست میآیند و با فرمول عمومی $R-CHO$ نمایش داده میشوند.
تلفظ
این واژه به صورت «آلْ دِ ئید» تلفظ میشود و یک اصطلاح علمی و وامواژه از زبانهای اروپایی در شیمی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این پرسش «الدئید» است که دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این اصطلاح به صورت Aldehyde نوشته و تلفظ میشود.
به عربی
در متون علمی و شیمی زبان عربی از واژه «ألدهيد» برای این ترکیبات استفاده میشود.
به فارسی
این واژه ریشه اصیل فارسی ندارد و یک اصطلاح علمی وارداتی است؛ اما در متون تخصصی شیمی گاهی از آن با عنوان «ترکیبات کربونیلدار انتهایی» یاد میشود.
در قرآن
واژه آلدئید یک اصطلاح علمی مدرن در شیمی آلی است و هیچ ریشه، مشتق یا کاربردی در متن قرآن کریم ندارد.
معنی انگلیسی/خارجی
ریشه اصلی این واژه در زبان لاتین از ترکیب دو کلمه Alcohol (الکل) و dehydrogenatus (هیدروژنگیری شده) شکل گرفته است که به ماهیت شیمیایی و نحوه تولید آن اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل الدئید
آلدئیدها دسته مهمی از ترکیبات در شیمی آلی هستند که به دلیل داشتن گروه عاملی کربونیل ($C=O$) در انتهای زنجیره هیدروکربنی، واکنشپذیری بالایی دارند. سادهترین عضو این گروه فرمالدئید (متانال) نام دارد که کاربردهای صنعتی فراوانی دارد. واژه آلدئید از ریشه لاتین به معنای «الکل هیدروژنگیری شده» برداشته شده است.
این ترکیبات به دلیل فرار بودن معمولاً دارای بوهای تند یا متمایزی هستند؛ برخی از آلدئیدها بوی مطبوعی شبیه به دارچین، وانیل یا بادام دارند و در صنایع عطرسازی و طعمدهندهها استفاده میشوند، در حالی که برخی دیگر مانند فرمالدئید بوی تند و زنندهای دارند و به عنوان ماده ضدعفونیکننده یا نگهدارنده به کار میروند.