یعنی چه
واژه مرتخی به حالت یا اندامی اشاره دارد که استحکام و سختی خود را از دست داده و دچار سستی، رخوت یا رهایی شده است.
تلفظ
این واژه به صورت مُرتَخی (با ضمه ميم و فتحه ت) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «سست و شل» یا «وا رفته» کاربرد دارد.
به انگلیسی
این کلمات در زبان انگلیسی دقیقترین معادلها برای توصیف حالت سستی و عدم انقباض هستند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و اسم فاعل از باب افتعال است.
به فارسی
مترادفهای دقیق فارسی این کلمه شامل شل، لخت، بیحال و وا رفته هستند و متضادهای آن سفت، محکم و استوار میباشند.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و متون طب سنتی، مرتخی شدن اندامها نمادی از کهولت سن، ناتوانی و از دست رفتن نیروی جوانی و حیات است.
جمعبندی و توضیح کامل مرتخی
واژه مُرتَخی یک صفت با ریشه عربی (از ریشه رخو) است که وارد زبان فارسی شده و برای توصیف حالت سستی، شل بودن و عدم انقباض در اندامها یا اشیاء به کار میرود. این کلمه در ساختار صرفی، اسم فاعل از مصدر ارتخاء در باب افتعال است و مفاهیمی چون رخوت و تراخی با آن همخانواده هستند.
در ادبیات کلاسیک فارسی، به ویژه در متون پزشکی کهن و آثار پندآموز مانند اشعار سعدی، این واژه برای نشان دادن ضعف پیری و بیرمق شدن عضلات در برابر قدرت دوران جوانی به تصویر کشیده شده است. در زبان عامیانه امروز کاربرد کمی دارد اما در ادبیات مکتوب و طراحان جدول کلمات متقاطع همچنان محبوب است.