یعنی چه
واژه «تخسیم» در لغتنامههای معتبر و رسمی زبان فارسی ثبت نشده است. این کلمه در واقع یک ساختار عامیانه، من درآوردی و دگرگونشده از واژه عربی «تقسیم» یا «تسهیم» است که بر پایه مصدر عامیانه «تخس کردن» (به معنی پخش کردن و سهم دادن) ساخته شده و از نظر دستور زبان رسمی فاقد اعتبار است.
تلفظ
این کلمه به صورت فتح اول (ت)، سکون خ و کسر سین تلفظ میشود: تَخْسِیم.
در جدول
در طراحهای جدول گاهی از کلمات عامیانه استفاده میشود. اگر طراح به شکل عامیانه کلمه اشاره کرده باشد، پاسخ ۵ حرفی آن «تخسیم» یا برگردانهای رسمی آن مانند «تقسیم» و «تسهیم» است.
به انگلیسی
با توجه به مفهوم عامیانه واژه که به معنای تقسیم و توزیع است، کلمات فوق مناسبترین معادلهای انگلیسی آن هستند.
به فارسی
معادلهای اصیل و رسمی این واژه در زبان فارسی شامل بخشکنی، پخش، سهمبندی، و واژههای وامگرفتهشدهٔ پرکاربرد مانند تقسیم و توزیع است.
در قرآن
کلمه «تخسیم» به هیچ عنوان در قرآن مجید نیامده است. البته مشتقات واژه رسمی و اصلی آن یعنی «تقسیم» (مانند قَسَمْنَا) در آیات قرآنی برای مفهوم بخش کردن روزی یا رحمت الهی به کار رفته است.
نماد چیست
به دلیل ساختگی و عامیانه بودن، واژه «تخسیم» دارای بار نمادین، اسطورهای یا اصطلاحی در فرهنگ، ادبیات و هنر نیست.
جمعبندی و توضیح کامل تخسیم
واژه «تخسیم» یک غلط املایی فاحش یا یک اصطلاح کاملاً عامیانه و کوچهبازاری است که در هیچیک از لغتنامههای شاخص زبان فارسی مانند دهخدا، معین و عمید جایگاهی ندارد. این کلمه در واقع بر وزن مصادر عربی (مانند تفکیک یا تقسیم) و از روی فعل عامیانه «تخس کردن» ساخته شده است تا معنای اسم مصدر توزیع و پخش کردن را برساند.
در زبان روزمره و غیررسمی، وقتی صحبت از «تخس کردن» اموال، غنایم، یا کالایی میان چند نفر میشود، سهمبندی و توزیع عادلانه یا ناعادلانه مد نظر است. بنابراین، ریشه اصلی این لفظ را باید در واژگان رسمی «تقسیم» یا «تسهیم» جستجو کرد که در گوشههای عامیانه دچار تغییر آوایی شده است.
در نهایت، استفاده از این کلمه در متون رسمی، نگارشهای دانشگاهی و معیارهای اصیل زبانی کاملاً اشتباه است و همواره توصیه میشود به جای آن از جایگزینهای صحیحی همچون توزیع، بخشکنی، تقسیم یا تسهیم استفاده شود.