معنی اصرا چیست؟ مترادف و هم خانواده آن

معنی

واژه «اصرا» (در اصلِ عربی: إِصْر) در لغت به معنای گره زدن محکم، حبس کردن با قهر و غلبه، و بازداشتن است. در کاربرد رایج و متون دینی، این کلمه به معنای بار بسیار سنگین، تکالیف سخت و دشوار که توان انسان را طاق می‌کند، و همچنین پیمان‌های مؤکد و استوار به کار می‌رود.

یعنی چه

وقتی از این واژه استفاده می‌شود، منظور شرایطی است که فرد یا جامعه زیر بار یک عهد نامتعارف، گناهان سنگینِ محدودکننده، یا احکام و قوانین بسیار سخت‌گیرانه قرار گرفته باشد؛ به طوری که حرکت و آزادی عمل را از او سلب کند.

مترادف

این کلمات بیشترین شباهت معنایی را با اصرا دارند و مفهوم سنگینی بار مسئولیت یا تعهد را می‌رسانند.

هم خانواده

واژه «آصِره» به معنی خویشاوندی و پیوند محکم، و «اواصر» جمع آن، از ریشه (أ-ص-ر) با این کلمه هم‌خانواده هستند. نکته مهم اینکه کلماتی مانند «اصرار» از ریشه (ص-ر-ر) بوده و با این واژه هم‌خانواده نیستند.

ریشه

این کلمه یک وام‌واژه عربی در زبان فارسی است که از ریشه ثلاثی مجرد «أ ص ر» مشتق شده است. معنای اصلی این ریشه محکم بستن، زندانی کردن و محدود ساختن است.

جمله سازی

تلفظ

این واژه در حالت عادی «اِصْر» (با کسر همزه و سکون صاد و راء) تلفظ می‌شود و در حالت منصوب قرآنی به صورت «اِصْراً» (با تنوین نصب) خوانده می‌شود.

در جدول

در جدول‌های کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «بار سنگین»، «تکلیف سخت» یا «پیمان و عهد بستن» کاربرد دارد.

در قرآن

این واژه در آیات قرآنی جایگاه ویژه‌ای دارد؛ از جمله در آیه ۲۸۶ سوره بقره که مؤمنان دعا می‌کنند: «رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا» (پروردگارا! تکلیف سنگینی بر ما قرار مده، آن‌چنان که بر کسانی که پیش از ما بودند قرار دادی). همچنین در آیه ۱۵۷ سوره اعراف، یکی از وظایف پیامبر اسلام برداشتن «إصر» (بارهای گران شریعت‌های سخت گذشته و زنجیرهای خرافات) از دوش مردم ذکر شده است.

نماد چیست

این کلمه در ادبیات هنری یا بصری نماد خاصی ندارد، اما در تفاسیر و متون کلامی، نمادِ «سختی مفرط احکام»، «فشار و تنگنای ناشی از گناه» و «مسئولیت‌های سنگینی» است که بر گرده انسان سنگینی می‌کنند.