معنی
واژه زقه در لغتنامههای معتبر به دو معنی اصلی به کار رفته است: نخست، آب و دانهای که پرنده مادر از گلوی خود بیرون میآورد و در دهان جوجهاش میگذارد (خوراک جوجه). دوم، داروی ترکیبی سنتی (مانند خرمای له شده) که قابله یا دایه در نخستین ساعات تولد نوزاد برای کامبرداشتن در حلق او میریزد. همچنین در زبان عربی به نوعی پرنده کوچک آبزی یا مرغ ماهیخوار نیز گفته میشود.
یعنی چه
این واژه به طور کلی مفهوم پرورش، تغذیه اولیه و شفقت را میرساند. در اصطلاح پرندگان به همان چینه و خورش مرغ برای جوجهاش اشاره دارد و در اصطلاح طب سنتی و کهن، به عمل کامبرداشتن کودک در بدو تولد دلالت میکند.
مترادف
این کلمات در متون کهن و لغوی به عنوان معادلهای معنایی زقه برای پرندگان و نوزادان استفاده شدهاند.
متضاد
برای این واژه که یک مفهوم اسمی و کاربردی خاص دارد، متضاد مستقیمی در منابع واژگانی زبان فارسی ثبت نشده است.
هم خانواده
این کلمات از نظر ریشه لغوی در زبان عربی با واژه زقه همریشه هستند.
ریشه
این واژه ریشه عربی دارد (از فعل زَقَّ به معنی چینه دادن مرغ به جوجه) که وارد ادبیات کهن و متون لغوی فارسی شده است.
جمله سازی
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «خوراک جوجه پرنده» یا «اولین غذای نوزاد»، واژه ۳ حرفی «زقه» مد نظر قرار میگیرد.
جمعبندی و توضیح کامل زقه
واژه «زقه» یک لغت کهن با ریشه عربی است که در زبان فارسی معیار امروزی کاربرد رایجی ندارد، اما در ادبیات کلاسیک فارسی (به ویژه در اشعار شاعرانی چون خاقانی، سنایی و مسعود سعد) به چشم میخورد. این کلمه دو کاربرد معنایی دقیق دارد؛ یکی در دنیای پرندگان که به معنی غذا و چینهای است که مرغ از گلوی خود برای جوجههایش درمیآورد، و دیگری در طب سنتی که به اولین داروی تغذیهای نوزاد برای کامبرداشتن گفته میشود.
در ادبیات نمادین، زقه به عنوان نمادی از «آموزش ابتدایی، پرورش، شفقت مادری و تعلیم مبانی دین یا عقل به انسان نوآموز» به کار رفته است. لازم به ذکر است که این واژه با این رسمالخط در قرآن کریم نیامده و گاهی به اشتباه با واژگانی چون «رزقه» خطای دید ایجاد میکند.