معنی
جسارت به معنای داشتن شجاعت، دلیری و جرأت برای انجام کارهای بزرگ، دشوار یا خطرناک است. این واژه در بافتهای مختلف میتواند بار معنایی مثبت (شهامت) یا منفی (گستاخی و پا از گلیم خود فراتر نهادن) داشته باشد. همچنین در تعارفات روزمره به معنای بیادبی یا اسباب زحمت شدن (عذر جسارت میخواهم) به کار میرود.
یعنی چه
در اصطلاح، جسارت یعنی کیفیتی روحی در انسان که به واسطه آن فرد بر ترس خود غلبه کرده و اقدام به عمل میکند. در معنای منفی نیز به معنای بیشرمی، خیرگی و عدم رعایت حدود و احترام در برابر دیگران تعبیر میشود.
مترادف
این واژهها در موقعیتهای مختلف میتوانند به عنوان هممعنی جسارت استفاده شوند؛ برخی در جنبه مثبت (مانند شهامت) و برخی در جنبه منفی (مانند وقاحت).
متضاد
واژههایی که مفهوم نقطه مقابل دلیری، بیباکی یا گستاخی را میرسانند.
هم خانواده
کلماتی که از ریشه سه حرفی (ج-س-ر) مشتق شدهاند. واژه «جسر» در عربی به معنی پل نیز از همین ریشه است، چرا که وسیلهای برای عبور و گذشتن است.
ریشه
این واژه اسم مصدر از ریشه ثلاثی مجرد «ج-س-ر» (جَسَرَ، یَجْسُرُ) در زبان عربی به معنی دلیر شدن و اقدام کردن است که وارد زبان فارسی شده است. این کلمه عیناً در زبان ترکی (Cesaret) نیز استفاده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه «جسارت» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون دلیری، گستاخی یا بیپروایی کاربرد دارد و دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به اینکه جسارت در مفهوم مثبت (شجاعت) یا منفی (گستاخی) به کار رود، معادلهای انگلیسی متفاوتی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل جسارت
واژه «جسارت» یکی از کلمات پرکاربرد در زبان فارسی است که ریشه در زبان عربی دارد و از دو جنبه کاملاً متفاوت قابل بررسی است. در وجه مثبت، این کلمه مترادف با شجاعت، دلیری و شهامت است؛ یعنی نیرویی درونی که به انسان قدرت میدهد تا با وجود ترس، دست به کارهای بزرگ بزند و در برابر سختیها ایستادگی کند. این ویژگی در ادبیات و فرهنگ عامه بسیار ستایش شده است.
با این حال، جسارت یک روی تاریک یا منفی نیز دارد که شامل گستاخی، بیپروایی، پا فراتر نهادن از حد خود و حتی وقاحت میشود. در این حالت، فرد بدون رعایت حریمها و هنجارها رفتار میکند. علاوه بر این، کلمه جسارت در فرهنگ تعارفی ایرانیان نیز جایگاه خاصی دارد و افراد برای پوزشخواهی از یک مزاحمت یا بیان یک نظر صریح، از عبارتهایی مانند «عذر جسارت میخواهم» استفاده میکنند.
در حوزه جدول و حل معما، این واژه پنجحرفی معمولاً در کنار کلماتی چون تهور و جرأت قرار میگیرد. اگرچه خود این واژه در متن قرآن کریم به طور مستقیم نیامده است، اما مفاهیم مرتبط با آن در قالب توصیف مؤمنان شجاع یا نکوهش افراد طغیانگر بیان شده است.