یعنی چه
مُنحاز در زبان و ادبیات به کسی گفته میشود که از جمعی بریده و به گروه دیگری پیوسته است تا از آنها جانبداری کند؛ یعنی فردی که دارای تعصب، تمایل یا گرایش به یک جبههٔ خاص است. همچنین در متون بسیار کهن عربی و فارسی، این واژه به عنوان اسم ابزار به معنی «هاون» (سیرکوب) و دستهٔ آن نیز استعمال شده است.
تلفظ
این کلمه به صورت مُنْحاز (با ضمهٔ ميم، سکون نون و الف کشیده) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ مد نظر برای این واژه در جدول کلمات متقاطع «منحاز» است که دقیقاً ۵ حرف دارد. بسته به طراح جدول، معادلهای آن نظیر مایل، جانبدار یا هاون نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بر اساس مفهوم گرایش و جانبداری، واژههای Biased و Partisan دقیقترین معادلها هستند.
به عربی
از آنجا که خود واژه ریشه عربی دارد، در زبان عربی معاصر بیشتر از واژه «متحیز» برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این کلمه شامل واژههایی چون سوگیر، یکسویه، جانبدار، مایل و دستهبندیکننده است. در کاربرد فیزیکی و ابزاری قدیمی نیز معادل آن «هاون» یا «سیرکوب» میشود.
نماد چیست
این واژه نماد مادی یا حیوانی خاصی در فرهنگ عامه ندارد، اما به طور انتزاعی مظهر «تعصب»، «سوگیری» و «انتخاب یک جبهه خاص» است. در ضربالمثلهای کهن نیز (به معنی هاون) نمادی از پافشاری و اصرار زیاد بر یک کار است.
جمعبندی و توضیح کامل منحاز
واژهٔ «منحاز» یک اسم فاعل عربی از ریشه ثلاثی مجرد «ح و ز» (باب انفعال) است که به زبان فارسی راه یافته است. این کلمه در کاربرد رایج و امروزی خود به معنای شخص یا جریانِ مایل، جانبدار، سوگیر و کسی است که به یک سمت و جبههٔ خاص گرایش پیدا کرده و از بیطرفی خارج شده است. جالب اینجاست که در ریشهشناسی متون کهن و لغتنامههای مرجعی چون دهخدا، منحاز به عنوان یک ابزار به معنی «هاون» نیز معنا شده است.
اگرچه خود این واژه به صورت دقیق در متن قرآن نیامده، اما فعل و ریشه هممعنی آن در آیه ۱۶ سوره انفال به صورت «مُتَحَیِّزاً» به کار رفته که مفسران بزرگ آن را دقیقاً به معنای «منحازاً» (یعنی میل کردن و پیوستن به گروهی دیگر برای تغییر تاکتیکهای جنگی) تعبیر کردهاند. بنابراین منحاز کلمهای فصیح با بار معناییِ انتخاب موضع و خروج از بیطرفی است.