یعنی چه
«تاریخ وصاف» نام یک کتاب مشهور تاریخی به زبان فارسی است که نام اصلی و کامل آن «تجزیة الأمصار و تزجیة الأعصار» است. این اثر در قرن هشتم هجری قمری و در دوره ایلخانان توسط شرفالدین عبدالله شیرازی، معروف به «وصّاف الحضره» نگاشته شده است. واژه وصّاف به تنهایی به معنی بسیار توصیفکننده است و این کتاب به نام نویسندهاش شهرت یافته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب اضافی به صورت [تارِیخِ وَصْصَاف] (Tārikh-e Vassāf) است که در آن حرف صاد در کلمه وصاف دارای تشدید است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوالات مذهبی و تاریخی، پاسخ این واژه در قالب نام اثر شرفالدین شیرازی یا تاریخ دوره ایلخانان با ۹ حرف، «تاریخ وصاف» است.
به انگلیسی
از آنجا که این عبارت یک نام خاص برای کتابی تاریخی است، در زبان انگلیسی به صورت رومننویسی (Tarikh-i Wassaf) یا به صورت ترجمه عنوان (History of Wassaf) شناخته میشود.
به فارسی
این ترکیب از دو واژه عربی ساخته شده است؛ در برگردان معنایی اجزای آن به فارسی، «تاریخ» به معنای گاهشمار یا گزارش روزگاران و «وصاف» به معنای وصفکننده و ستایشگر است که در مجموع اشاره به کتاب تاریخ نگاشته شده توسط وصاف الحضره دارد.
در قرآن
خود ترکیب «تاریخ وصاف» در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما ریشه کلمه وصّاف یعنی (و-ص-ف) در آیاتی از قرآن مجید از جمله آیه ۱۳۹ سوره انعام به صورت «سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ» به کار رفته است.
نماد چیست
این کتاب در ادبیات و تاریخنگاری ایرانی، نماد برجستهٔ «نثر متکلف، مسجع، مصنوع و بسیار دشوار سنتی» است. در عین حال، به دلیل ثبت دقیق وقایع دوره ایلخانان، نماد «حقگویی و دقت در تاریخنگاری» به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل تاریخ وصاف
کتاب «تاریخ وصاف» که نام اصلی آن «تجزیة الأمصار و تزجیة الأعصار» است، یکی از مهمترین منابع تاریخی قرن هشتم هجری قمری دربارۀ دوره ایلخانان محسوب میشود. این اثر توسط شرفالدین عبدالله شیرازی، ملقب به وصاف الحضره، تالیف شده و به دلیل سبک نگارش خاص خود شهرت فراوانی دارد.
از نظر ادبی، این کتاب به عنوان یکی از نمونههای شاخص نثر مصنوع و متکلف در زبان فارسی شناخته میشود که سرشار از واژههای عربی، اشعار، و صنایع ادبی پیچیده است؛ به طوری که خواندن و درک آن نیاز به دانش ادبی بالایی دارد.
با وجود دشواری لفظی و تکلف در نگارش، این اثر از ارزش تاریخی بسیار بالایی برخوردار است، چرا که نویسنده با دقت، صراحت و حقگویی به ثبت وقایع زمانه خود پرداخته و تصویر روشنی از اوضاع سیاسی و اجتماعی عصر ایلخانی ارائه داده است.