یعنی چه
«خمر» در لغت به معنی پوشاندن است و به هر مایه مستکنندهای که عقل را بپوشاند اطلاق میشود. «میسر» نیز از ریشه یسر (آسانی) گرفته شده و به معنی قمار است، چرا که در آن مال دیگران بدون زحمت و به آسانی به چنگ میآید.
تلفظ
واژه اول با فتح خاء و سکون میم (خَمْر) و واژه دوم با فتح میم، سکون یاء و کسر سین (مَیْسِر) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع فرهنگی و مذهبی، این ترکیب دوقلو دقیقاً نشاندهنده گناهان کلیدی شرابخواری و قماربازی است.
به انگلیسی
در متون حقوقی و ترجمههای انگلیسی قرآن، معمولاً از این عبارات برای رساندن مفهوم دقیق خمر و میسر استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب ریشه در زبان عربی فصیح دارد و در فقه اسلامی مبنای حرمت مسکرات و بازیهای برد و باختی است.
به فارسی
در زبان فارسی، دقیقترین و رایجترین معادل برای این اصطلاح، ترکیب دوقلوی «شراب و قمار» یا «مسکرات و قماربازی» است.
در قرآن
این دو واژه در آیاتی مانند آیه ۲۱۹ سوره بقره («یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَیْسِرِ قُلْ فیهِما إِثْمٌ کَبیرٌ») و آیه ۹۰ سوره مائده مطرح شدهاند. قرآن آنها را پلیدی و از رفتارهای شیطانی («رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطانِ») معرفی کرده که هدفشان ایجاد دشمنی میان انسانها است.
جمعبندی و توضیح کامل خمر و میسر
ترکیب «خمر و میسر» یکی از زوجواژههای معروف در فرهنگ، فقه و ادبیات اسلامی است که به طور مستقیم به دو پدیده مخرب اجتماعی و فردی یعنی شرابخواری و قماربازی اشاره دارد. این دو مفهوم در نگاه قرآنی پیوندی عمیق با یکدیگر دارند؛ چرا که اولی با زوال عقل و هوشیاری، زمینهساز رفتارهای ناهنجار میشود و دومی با ترویج کسب مال باطل و ثروت بدون زحمت، عدالت اقتصادی و صلح اجتماعی را از بین میبرد.
در تحلیلهای اخلاقی و فقهی، خمر و میسر صرفاً دو عمل حرام ساده نیستند، بلکه به عنوان نمادهای اصلی نفوذ شیطان برای ایجاد کینه و عداوت ناگهانی میان انسانها و بازداشتن جامعه از یاد خدا شناخته میشوند. بررسی ریشهشناختی آنها نشان میدهد که چگونه تاریکی عقل (خمر) در کنار طمع دستیابی آسان به مال دیگران (میسر)، نظام سلامت روانی و اخلاقی جوامع را تهدید میکند.