یعنی چه
حمل اولی ذاتی نوعی گزاره و قضاوت در منطق و فلسفه اسلامی است که در آن، موضوع و محمول از نظر مفهوم و معنا کاملاً یکسان و متحد هستند و هیچ مغایرت مفهومی میان آنها وجود ندارد. در این حمل، محمول در واقع همان ذات، ماهیت یا تعریف دقیق موضوع است و تنها تفاوت آنها در نحوه بیان (اجمال و تفصیل) یا اعتبار است؛ مانند گزاره «انسان، حیوان ناطق است».
تلفظ
این عبارت به صورت «حَمْلِ اَوَّلِیِّ ذَاتِی» تلفظ میشود که در آن کلمه حمل مضاف، اولی صفت آن و ذاتی صفت بعدی یا مضافالیه تکمیلی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات و اصطلاحات فلسفی، پاسخ این پرسش دقیقاً ۱۱ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون فلسفی و منطقی ترجمه شده به زبان انگلیسی، برای رساندن معنای این اصطلاح از ترکیبات فوق استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی و روان این اصطلاح تخصصی شامل «اتحاد مفهومی»، «حمل ذاتی» و «حمل شیء بر خودش» است که همگی به یگانگی معنایی موضوع و محمول اشاره دارند.
در قرآن
عبارت «حمل اولی ذاتی» یک اصطلاح کاملاً منطقی و فلسفی پیشرفته است که قرنها پس از نزول قرآن توسط منطقدانان و فلاسفه اسلامی تدوین و اصطلاحسازی شده است؛ بنابراین این ترکیب عبارتی در قرآن وجود ندارد.
نماد چیست
این اصطلاح در منطق سنتی سینوی و صدرایی نماد فرمال خاصی ندارد، اما در منطق جدید و ریاضی، جوهره آن در قالب گزاره همانی و به شکل نمادین «الف، الف است» یا «A = A» نمایش داده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل حمل اولی ذاتی
اصطلاح «حمل اولی ذاتی» یکی از ارکان و مفاهیم بنیادی در منطق و فلسفه اسلامی، بهویژه در حکمت متعالیه صدرایی است. ملاک اصلی در این نوع حمل، اتحاد کامل مفهومی میان موضوع و محمول است؛ به این معنا که محمول، چیزی جز خودِ موضوع یا تعریف ماهوی و ذاتی آن نیست. برای نمونه، وقتی میگوییم «انسان، انسان است» یا «انسان، حیوان ناطق است»، از حمل اولی ذاتی استفاده کردهایم که هدف آن آشکار کردن حقیقت و ذات یک شیء است.
در تحلیل فلاسفه، هر حملی نیازمند نوعی اتحاد و نوعی مغایرت است تا گزاره معنا پیدا کند. در حمل اولی ذاتی، اتحاد در «مفهوم» و معناست و مغایرتِ اندک موجود، صرفاً در «اعتبار» یا اجمال و تفصیل کلمات است. این مفهوم دقیقاً در مقابل «حمل شایع صناعی» قرار میگیرد که در آن، موضوع و محمول در مفهوم مغایرند اما در مصداق خارجی و وجود عینی با یکدیگر متحد هستند (مانند: علی انسان است).