یعنی چه
بته مرگی (یا بتهمردگی) یک اصطلاح عامیانه و سنتی در کشاورزی است و به حالتی اشاره دارد که بوتههای گیاهان و صیفیجات (مانند خیار و گوجهفرنگی) در حالی که کاملاً سبز و سالم به نظر میرسند، به دلیل حمله قارچهای خاکزی به ریشه و طوقه، ناگهان سست شده، روی خاک میافتند و خشک میشوند.
تلفظ
این عبارت به صورت «بُتِ مَرمی» یا با تخفیف «بُتِّهمَرگی» در گویشهای عامیانه (بهویژه تهرانی قدیم) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح با توجه به تعداد حروف و طراح جدول میتواند «بته مرگی»، «بوته میری» یا «سبزخشک» باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی و متون علمی تخصصی کشاورزی، برای این پدیده از اصطلاح Damping-off استفاده میشود که به معنای پوسیدگی و مرگ ناگهانی گیاهچهها است.
به فارسی
معادلهای فارسی، علمی و اصطلاحی این واژه شامل بوتهمیری، بتهمردگی، مرگ گیاهچه، سبزخشک، داغزدگی و آبزدگی نشاء است که همگی به یک عارضه اشاره دارند.
نماد چیست
عبارت بته مرگی یک اصطلاح کاملاً توصیفی، تجربی و کاربردی در حوزه کشاورزی سنتی و زبان عامیانه است و در ادبیات، عرفان یا اسطورهشناسی نماد مفهوم خاصی نیست.
جمعبندی و توضیح کامل بته مرگی
اصطلاح عامیانه و سنتی «بته مرگی» که امروزه در دانش گیاهپزشکی و کشاورزی مدرن با نام علمی «بوتهمیری» (Damping-off) شناخته میشود، به پدیدهٔ پژمردگی و خشک شدن ناگهانی گیاهان بیساق و صیفیجات اشاره دارد.
این عارضه معمولاً در اثر هجوم قارچهای بیماریزای خاکزی به بافت ریشه و طوقه گیاه رخ میدهد. ویژگی بارز بته مرگی این است که گیاه در ظاهر کاملاً سرسبز و شاداب به نظر میرسد، اما به دلیل از بین رفتن ریشه، در عرض چند روز اصطلاحاً «سبزخشک» شده و از پا درمیآید.
این واژه از ترکیب دو کلمه فارسی «بته» (بوته) و «مرگی» (حاصل مصدر مرگ) ساخته شده و بازتابدهنده تجربیات دقیق کشاورزان قدیمی در مواجهه با خسارات ناگهانی جالیزها است.