یعنی چه
التحسس یک مصدر عربی از باب تفعّل است که در لغت و متون کهن به معنای تفحص، آگاهی یافتن و طلب کردن چیزی از طریق حس و با حسن نیت (بیشتر در امور خیر) به کار میرود. در اصطلاحات مدرن پزشکی و مهندسی نیز به ترتیب به معنای حساسیت (آلرژی) و سنجش یا حسگری استفاده میشود.
تلفظ
این کلمه با سکون لام (ادغام در تاء به دلیل شمسی بودن حرف تاء) و فتح تاء، فتح حاء، تشدید و فتح سین اول و سکون سین آخر تلفظ میشود.
در جدول
واژه التحسس در جدولهای متقاطع به عنوان معادل جستوجو یا آگاهی یافتن کاربرد دارد و دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به سیاق متن، معادل انگلیسی آن تغییر میکند؛ در متون دینی معادل جستوجو و در متون علمی معادل حساسیت است.
به عربی
این کلمه خود یک واژه اصیل عربی از ریشه «ح س س» است که در زبان عربی معاصر هم برای موضوعات پزشکی و هم پیگیری حسی کاربرد دارد.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این واژه در متون کلاسیک «خبرگیری و جستوجوی امر خیر» و در زبان معاصر علمی «حساسیت» یا «حسگری» است.
در قرآن
این واژه در قرآن کریم در آیه ۸۷ سوره مبارکه یوسف به صورت فعل امر «فَتَحَسَّسُوا» آمده است، آنجا که حضرت یعقوب به فرزندانش میفرماید: «يَا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَأَخِيهِ...» (ای پسران من، بروید و از یوسف و برادرش جستوجو کنید). در فرهنگ قرآنی، تحسس تفحص در امور خیر و آشکار است، برخلاف تجسس (با جیم) که عیبجویی در امور پنهانی و شر است.
جمعبندی و توضیح کامل التحسس
واژه التحسس مصدری عربی از ریشه ثلاثی مجرد «ح س س» در باب تفعّل است که در زبان و ادبیات فارسی نیز راه یافته است. این واژه در اصل به معنای تلاش برای کسب خبر، تفحص و جستوجو با استفاده از حواس پنجگانه است که معمولاً با حسن نیت و در امور نیکو انجام میگیرد.
تفاوت ظریف و کلیدی این کلمه با واژه «تجسس» در فرهنگ اسلامی و قرآنی بسیار حائز اهمیت است؛ به طوری که تحسس (با حاء) پیگیری خیرخواهانه برای یافتن گمشده یا احوالپرسی از دوستان است، در حالی که تجسس (با جیم) به معنای سرک کشیدن در حریم خصوصی و عیبجویی ممنوع به شمار میرود. علاوه بر این، در اصطلاحات علمی امروز، این کلمه در حوزههای پزشکی به معنای واکنش آلرژیک و در مهندسی به معنای سنجش از دور کاربرد یافته است.