یعنی چه
این عبارت یک ترکیب وصفی-اضافی خاص در زبان فارسی است که به عنوان صفت و عنوانی تاریخی برای مصطفی کمال پاشا (آتاترک) به کار میرود. او پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی در سال ۱۹۲۳، نظام جمهوری را در ترکیه پایهگذاری کرد و دست به اصلاحات گسترده مدرنسازی و سکولاریسم زد. از آنجا که این واژه یک اصطلاح کلاسیک و تاریخی است، مثال روزمره دیجیتال ندارد.
تلفظ
تلفظ این عبارت از ترکیب واژگان فارسی و وامواژههای عربی به این صورت است: بُنْیانْ (بنیان) + گُذار (گذار) + تُرْکِیِیه (ترکیه) + جَدید (جدید).
در جدول
در مسابقات اطلاعات عمومی و جداول کلمات متقاطع، در صورت درخواست عبارت ۱۸ حرفی، پاسخ خودِ 'بنیانگذار ترکیه جدید' است. همچنین کلماتی نظیر 'آتاترک' یا 'مصطفی کمال' نیز به عنوان پاسخهای کوتاهتر کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبانهای بینالمللی و منطقهای، این عنوان تاریخی دقیقاً به مفهوم پایهگذار و بانی کشور ترکیه مدرن برگردانده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی عبارات هممعنی و مترادفی همچون 'پایهگذار ترکیه مدرن'، 'بانی ترکیه نوین' و 'خالق جمهوری ترکیه' برای اشاره به این مفهوم و جایگاه تاریخی استفاده میشود.
نماد چیست
این عبارت در تاریخ و فرهنگ معاصر جهان، نماد شخص مصطفی کمال آتاترک، آرامگاه او (آنیتکابیر در آنکارا) و تصویر او بر روی اسکناسها و پرچمهای این کشور است که مفهوم ناسیونالیسم و دگرگونی ساختاری از خلافت به جمهوری را تداؤی میکند.
جمعبندی و توضیح کامل بنیانگذار ترکیه جدید
عبارت «بنیانگذار ترکیه جدید» یک اصطلاح و صفت خاص تاریخی در زبان فارسی است که مستقیماً به مصطفی کمال پاشا، ملقب به آتاترک اشاره دارد. او پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری کهن عثمانی، در سال ۱۹۲۳ نظام جمهوری سکولار را در این کشور پایهگذاری کرد و با اجرای اصلاحات گسترده آموزشی، حقوقی و اجتماعی، ساختار ترکیه را به یک کشور مدرن تغییر داد.
از منظر واژهشناسی، این عبارت از سه جزء تشکیل شده است؛ «بنیانگذار» که ترکیبی فارسی از واژه عربی بنیان و بن مضارع گذاشتن است، «ترکیه» که معرب واژه ترک است و «جدید» که ریشه عربی دارد. اگرچه کل این ترکیب در متون کهن یا قرآن وجود ندارد، اما اجزای آن مانند 'بنیان' در آیاتی نظیر بنیان مرصوص به معنی بنای استوار به کار رفتهاند.
در بازیهای فکری و جداول کلمات متقاطع، این عبارت دقیقاً دارای ۱۸ حرف است و به عنوان یک کلید راهنما برای دسترسی به نام آتاترک یا مفاهیم وابسته به تاریخ معاصر ترکیه شناخته میشود. امروزه این مفهوم، نمادی از گرایشهای مدرنیستی و ناسیونالیسم در آسیای صغیر به شمار میرود.