یعنی چه
واژهای با املای «حاشمه» (با ح جیمی) در لغتنامههای معتبر فارسی و متون فقهی وجود ندارد. این کلمه در واقع شکل نادرست واژه «هاشمه» (با ه دوچشم) است. در فقه اسلامی و قانون مجازات، هاشمه به نوعی از جراحتهای سر و صورت (شجه) گفته میشود که در اثر ضربه، استخوان دچار شکستگی شود، بدون آنکه استخوان جابهجا، خرد یا از جای خود کنده شود.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت حاشِمِه (hāšeme) است، هرچند همانطور که اشاره شد املای صحیح و ریشه اصلی آن به صورت هاشِمِه (hāšeme) ضبط میشود.
به انگلیسی
در متون حقوقی و پزشکی قانونی بینالمللی، برای توصیف این جراحت تخصصی فقهی از عبارت Bone-fracturing wound یا معادلسازی لاتین Hashimah استفاده میکنند.
به عربی
در زبان عربی اصیل و فقه اسلامی، اصطلاح صحیح «الهاشمة» از ریشه «هشم» به معنی شکستن است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی اصطلاح فقهی مستقیمی برای این واژه وجود ندارد و از توصیف عینی آن یعنی جراحتی که باعث شکستن استخوان میشود استفاده میشود.
به فارسی
معادل دقیق فارسی این اصطلاح، جراحتِ «استخوانشکن» یا شکستگی استخوان سر و صورت در اثر ضربه است که جابهجایی استخوانی به همراه نداشته باشد.
نماد چیست
این کلمه هیچگونه نماد اسطورهای، ادبی، فرهنگی یا مذهبی ندارد و صرفاً یک عنوان تخصصی در طب سنتی، تشریح جراحات و قوانین کیفری برای تعیین میزان خسارت و دیه است.
جمعبندی و توضیح کامل حاشمه
واژه «حاشمه» با حروفچینی «ح جیمی» در زبان فارسی، عربی و متون حقوقی فاقد معنای مستقل و مستند است. در حقیقت، کاربران و طراحان جدول معمولاً این کلمه را به جای واژه فقهی و قانونی «هاشمه» (با ه دوچشم) به کار میبرند یا به اشتباه اینگونه مینویسند.
واژه صحیح یعنی «هاشمه» از ریشه عربی هشم به معنای شکستن گرفته شده است. در قانون مجازات اسلامی، هاشمه به جراحتی در ناحیه سر و صورت اطلاق میشود که به استخوان برسد و آن را بشکند، بدون آنکه استخوان جابهجا یا خرد شود. دیه این جراحت طبق شرع اسلام معادل ده درصد دیه کامل یک انسان است.
بنابراین اگر در بازیهای جدول، معماها یا متون با کلمه پنجحرفی «حاشمه» روبهرو شدید، باید بدانید که ریشه اصلی و کاربرد واقعی آن همان اصطلاح جراحت و شکستگی استخوان (هاشمه) است و کاربرد دیگری در ادبیات سنتی یا مدرن ندارد.