یعنی چه
تبشیر و انذار دو روش تربیتی و هدایتی مکمل یکدیگر هستند؛ تبشیر به معنای مژده دادن، امیدبخشی و آگاه کردن از پاداشهای نیکو است و انذار به معنای بیم دادن، هشدار دادن و بیدار کردن انسان از غفلت نسبت به پیامدهای منفی و عذاب الهی است. این واژه کلاسیک بوده و در متون دینی و اخلاقی کاربرد دارد.
تلفظ
این ترکیب به صورت تَبْشِیر (tabšīr) وِ (va) إِنْذَار (’enḏār) قرائت میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این کنایه یا اصطلاح هدایتی قرآنی که از ۱۱ حرف تشکیل شده، «تبشیر و انذار» است.
به انگلیسی
برای بخش اول (تبشیر) از واژگانی چون Evangelism یا Bringing glad tidings و برای بخش دوم (انذار) از واژگان Warning یا Admonition استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب اصالتاً عربی است و از مصادر باب تفعیل (بشّر - تبشیر) و افعال (أنذر - إنذار) ساخته شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این ترکیب، «مژده دادن و ترساندن»، «نوید و تهدید» یا «امیدبخشی و هشداردهی» است که عاقبت کارهای خوب و بد را روشن میکند.
در قرآن
در قرآن کریم، وظیفه اصلی پیامبران همزمان تبشیر (مژده به بهشت و رحمت) و انذار (بیم دادن از عذاب) معرفی شده است. مانند آیه ۲۱۳ سوره بقره: «فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَمُنْذِرِینَ». نکته بلاغی آیات این است که تبشیر بر انذار مقدم شده تا نشان دهد اصل در تربیت اسلامی بر رحمت و جذب است.
جمعبندی و توضیح کامل تبشیر و انذار
ترکیب «تبشیر و انذار» نشاندهنده یک سیستم تربیتی جامع و متعادل در فرهنگ اسلامی و قرآنی است. این دو واژه با وجود تضاد ظاهری، مکمل یکدیگر هستند؛ چرا که تبشیر با تکیه بر رحمت، شوق و پاداش، نیروی محرکهای برای حرکت به سوی خوبیها ایجاد میکند و انذار با ایجاد بیدارباش، هشدار و ترس از عاقبت گناه، مانعی در برابر سقوط و انحراف انسان میسازد.
در ساختار دعوت پیامبران، هرگز یکی بدون دیگری به کار نمیرود؛ چرا که تبشیرِ تنها موجب غرور و غفلت میشود و انذارِ تنها به ناامیدی و یاس میانجامد. تقدم تبشیر بر انذار در بیشتر آیات قرآن بر این حقیقت صحه میگذارد که رویکرد اول دین، جذب و امیدبخشی است و بیم دادن تنها به عنوان ابزار ثانویه برای هوشیاری پناهجویان از خطر کاربرد دارد.