یعنی چه
این واژه در لغت به معنی «رو به انحطاط رفته»، «دگرگونشده از حالت اصلی» یا «تباهشده» است. در کاربرد علمی و اصطلاحی (بهویژه در ریاضیات و فیزیک کوانتوم)، به حالتی گفته میشود که چند وضعیت، آرایش یا ویژگیِ متفاوت، به یک نتیجه یا مقدار مشترک (مانند مقدار انرژی یکسان) ختم شوند. این واژه یک واژه معمولی و کلاسیک علمی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت تَبَگَن (تَ بَ گَ نْ) است.
در جدول
در حل جدول، واژه تبهگن به عنوان پاسخ برای واژههایی چون منحط، تباهیده، دگرگون یا تکین در ریاضیات کاربرد دارد و دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون علمی و عمومی زبان انگلیسی، معادل دقیق این واژه Degenerate است. همچنین در زبان عربی از واژگانی چون مُنحَط، مُنحَل یا مُتَنَکِّس و در زبان ترکی از Yozlaşmış یا Dejenere استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی این واژه شامل تباهیده، واگن، منحط، دگرگون، متلاشی و تکین (در علوم ریاضی) است. متضاد آن نیز «ناتبهگن»، «سالم» یا «پایدار» است.
نماد چیست
این واژه نماد گرافیکی ثبتشده یا نشانه خاصی ندارد. با این حال، در فیزیک نجومی به عنوان نشانهای برای توصیف حالت فشرده ماده (مانند وضعیت ماده در ستارههای کوتوله سفید) به کار میرود. همچنین این واژه ساخت معاصر بوده و در متن قرآن کریم وجود ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل تبهگن
واژه «تبهگن» یکی از اصطلاحات مصوب واژهگزینی معاصر در زبان فارسی است که بر پایه ریشههای اصیل ساخته شده است. این کلمه از ترکیب «تبه» (مخفف تباه از ریشه پهلوی) و پسوند نسبت و شباهت «-گن» (مانند واژگون یا غمگن) تشکیل شده است تا جایگزینی مناسب برای واژههای بیگانه یا سنگین عربی در متون علمی باشد.
اگرچه معنای لغوی آن به دگرگونی، تباهی و انحطاط اشاره دارد، اما بیشترین کاربرد آن در علوم پایه نظیر ریاضیات و فیزیک کوانتوم است. در این علوم، تبهگنی به پدیدهای اطلاق میشود که در آن سیستمهای مختلف با وجود تفاوتهای ساختاری، به یک سطح انرژی یا پاسخ یکسان میرسند.