یعنی چه
علم البازی به دانش و مهارتهای مربوط به شناخت ویژگیها، نحوه تربیت، رام کردن، تغذیه و درمان بیماریهای پرندگان شکاری بهویژه «باز» اشاره دارد تا از آنها در امر شکار استفاده شود. این دانش در گذشته بخشی از علوم طبیعی و دامپزشکی محسوب میشد.
تلفظ
این واژه به صورت عِلمُ الْباذی (یا عِلمُ البازی) تلفظ میشود که ترکیبی از واژه عربی علم و کلمه تعریبشده باز است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به این اصطلاح معمولاً واژههایی چون بازداری، قوشبازی یا بیزره است و خود واژه علم البازی ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این علم و هنر سنتی از اصطلاحات Falconry یا Hawkeri استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و کهن این واژه در زبان فارسی شامل بازداری، قوشبازی، بیزره و جوارحداری است که همگی به فن تربیت پرندگان شکاری اشاره دارند.
در قرآن
خود عبارت «علم البازی» در متن قرآن نیامده است؛ اما مفهوم و همخانواده آن در آیه ۴ سوره مبارکه مائده به صورت واژه «مُکَلِّبِین» (تربیتکنندگان حیوانات و پرندگان شکاری) و عبارت «وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ» ذکر شده است.
نماد چیست
در تاریخ و فرهنگ ایران و کشورهای عربی، این علم و ممارست در آن، نمادی از اشرافیت، قدرت پادشاهی، تیزبینی، دقت بالا و اصالت در هنر شکارگری به شمار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل علم البازی
علم البازی بر خلاف ظاهر آن در زبان عامیانه امروز که ممکن است ذهن را به سمت بازی و سرگرمیهای معمولی ببرد، یک اصطلاح علمی و کهن در تاریخ تمدن اسلامی و ایرانی است. این واژه از ترکیب «علم» عربی و «البازی» (که خود تعریب واژه فارسی باز است) شکل گرفته و به دانش دقیقِ شناخت، تربیت، رامکردن و درمان بیماریهای پرندگان شکاری نظیر باز، شاهین و عقاب اختصاص دارد.
این دانش در گذشته اهمیت اقتصادی، نظامی و تفریحی فراوانی برای پادشاهان و طبقه اشراف داشته و کتابهای متعددی تحت عنوان بازنامه در این باب نگاشته شده است. امروزه این پدیده بیشتر به عنوان یک میراث فرهنگی، آیینی و هنری در برخی کشورها پاسداشته میشود و ریشه در عمق تاریخ تعامل انسان با طبیعت و حیات وحش دارد.