معنی
واژه جبه در زبان فارسی به دو شکل جُبّه (به معنی بالاپوش و لباس رسمی بلند) و جَبْهه (به معنی پیشانی، خط مقدم نبرد یا جریانهای سیاسی و عقیدتی) به کار میرود. در اصطلاحات علمی جدید مانند زمینشناسی نیز جبه به معنای گوشته زمین (لایه میان پوسته و هسته) استفاده میشود.
یعنی چه
این واژه در متون کهن بیشتر به لباس صوفیان، دانشمندان و قاضیان اشاره دارد که نشانه وقار و شأن اجتماعی بوده است. در کاربرد عامتر، به هر نوع خط مقدم یا محل مواجهه مستقیم با یک جریان یا دشمن، جبهه یا جبه میگویند.
مترادف
متضاد
هم خانواده
ریشه
ریشه اصلی این کلمه عربی است که در مفهوم اولیه به معنی پیشانی و مواجهه مستقیم با چیزی به کار میرفته است. واژه جُبّه به عنوان لباس بلند از طریق زبان عربی وارد فارسی و حتی زبانهای دیگر (مانند ترکی عثمانی) شده است.
جمله سازی
در جدول
در جداول کلمات متقاطع، اگر طراح به دنبال بالاپوش سنتی، جامه بلند، پیشانی یا معادل گوشته زمین باشد، واژه ۳ حرفی «جبه» یکی از پاسخهای اصلی و دقیق است.
جمعبندی و توضیح کامل جبه
واژه «جبه» در زبان و ادبیات فارسی یک کلمه چندوجهی با ریشه عربی است. در حالت نخست (جُبّه) به معنای جامهای بلند، گشاد و آستیندار است که علما، قضات و مشایخ صوفیه به عنوان نشانه علم و وقار بر تن میکردند. این واژه در علم زمینشناسی امروز نیز به عنوان معادل فارسی کلمه Mantle (گوشته زمین) انتخاب شده است.
در حالت دوم که بیشتر با تلفظ جَبْهه یا جَبْه شناخته میشود، به معنی پیشانی، سیمای ظاهری و در اصطلاح نظامی و سیاسی به معنی خط مقدم رویارویی و جریانهای فکری است. این کلمه در قرآن کریم نیز یکبار به صورت جمع (جِباه) به معنی پیشانیها به کار رفته است.
در مجموع، این واژه چه در متون کهن ادبی به عنوان مظهر زهد و پوشش رسمی و چه در اصطلاحات معاصر نظامی و علمی، نقشی کلیدی در انتقال مفاهیمی چون مواجهه، پوشش و لایههای درونی دارد.