یعنی چه
این واژه در لغتنامه با دو کاربرد آمده است: نخست در قالب اسم ابزار (مِبْوَلَة) به معنی ظرف، لوله یا لگن مخصوص تخلیه ادرار بیماران؛ و دوم در قالب صفت (مَبْوَلَة) به معنی هر ماده، نوشیدنی یا دارویی که باعث تحریک و افزایش ترشح ادرار (مُدِر) میشود.
تلفظ
بسته به معنا در دو وزن تلفظ میشود: مِبْوَلَة (Mebvalah) به عنوان اسم مکان و ابزار؛ و مَبْوَلَة (Mabvalah) به عنوان صفت برای اشیاء یا خوراکیهای ادرارآور.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه ۵ حرفی است و معمولاً با راهنماهای «پیشابدان»، «ظرف ادرار بیمار» یا «مدر و ادرارآور» در جدولها ظاهر میشود.
به انگلیسی
برای کاربرد بهداشتی و پزشکی این واژه، معادلهای دقیق در زبان انگلیسی شامل Urinal و Catheter هستند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و از ریشه «ب و ل» است و در زبان مبدأ نیز دقیقاً به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه بر اساس کاربرد قدیمی و طبی آن، کلماتی مانند پیشابدان، کمیزدان و در حالت صفتی، واژه «ادرارآور» یا «مُدِر» است.
جمعبندی و توضیح کامل مبولة
واژه «مبولة» یک واژه اصیل عربی است که از دیرباز به متون کهن طب سنتی و ادبیات فارسی (مانند کتاب ذخیره خوارزمشاهی) راه یافته است. این کلمه دو کاربرد کاملاً متمایز دارد؛ در متون پزشکی قدیمی هرگاه صحبت از ابزار، ظرف، لگن بیمار یا لولهای برای تخلیه ادرار بوده، از واژه مِبْوَلَة استفاده میشده است.
از سوی دیگر، این واژه در قالب صفت (مَبْوَلَة) برای توصیف خوراکیها، نوشیدنیها یا داروهایی به کار میرفته که خاصیت مدبّری داشته و تکرر یا افزایش ادرار را به دنبال داشتهاند. امروزه این کلمه بیشتر کاربرد تاریخی و ادبی دارد و در حل جدولهای کلمات متقاطع به عنوان یک لغت کهن طبی مورد استفاده قرار میگیرد.