یعنی چه
این عبارت در زبان فارسی به معنای کوتاه کردن، کاهش دادن طول یا حجم مادی چیزی، و همچنین موجز و خلاصه کردن کلام و سخن به کار میرود. در ادبیات فارسی، عبارات کنایی مانند «کوته ساختن دست» به معنی دست کشیدن و کوتاه کردن دست ظالم، و «کوته ساختن زبان» به معنی سکوت و پرهیز از زیادهگویی از کاربردهای رایج آن است.
تلفظ
تلفظ این واژه ترکیبی به صورت [کوتهْ ساختَن] (kute sâxtan) است که در آن واژه «کوته» مخفف ادبی و شاعرانه «کوتاه» مأخوذ از پهلوی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی چون تلخیص، ایجاز و اختصار به عنوان پاسخهای رایج این مفهوم شناخته میشوند، اما خود عبارت «کوته ساختن» دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم در زبان انگلیسی بسته به مادی یا معنوی بودن ساختار از واژگان Shorten (برای طول و زمان) و Abbreviate یا Condense (برای متن و سخن) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای مفاهیم معنوی و کلامی از واژههای ایجاز و اختصار، و برای امور مادی مانند کوتاه کردن مو یا لباس از واژه «تقصیر» استفاده میکنند.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ عامه و متون ادبی نمادی از «ایجاز، گزیدهگویی و دوری از وراجی» است. همچنین در ادبیات حماسی و اساطیری، عباراتی نظیر کوته ساختن دست دیو یا ظالم، نمادی برای محدود کردن قدرت مفسدان و تسلیم کردن دشمن به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل کوته ساختن
واژه ترکیبی «کوته ساختن» یک اصطلاح کاملاً اصیل و ریشهدار در زبان فارسی است که از واژه پهلوی «کوتک» (کوچک/کوتاه) و مصدر باستانی «ساختن» پدید آمده است. این عبارت در دو قلمرو مادی و معنوی کاربرد دارد؛ در معنای مادی به کاهش دادن طول، درازی و حجم اجسام اشاره میکند و در معنای معنوی و ادبی، به خلاصه کردن سخن، پرهیز از اطناب و موجز نمودن کلام میپردازد.
در فرهنگ معین و لغتنامه دهخدا، این واژه با کنایاتی عمیق همراه شده است؛ به طوری که کوته ساختن زبان به معنای خاموشی گزیدن و کوته ساختن دست به معنای رفع تصرف یا قطع دست ستمگران از حقوق دیگران تعبیر میشود. در متون مذهبی نیز مفاهیم معادل عربی آن مانند «قصر» و «تقصیر» در مواردی چون کوتاه کردن نماز در سفر یا مناسک حج دیده میشود.