معنی
دجا در اصل به معنای تاریکی مطلق، سیاه شدن شب و فراگیر شدن ظلمت است. این واژه به شبی اشاره دارد که تاریکی آن همهجا را پوشانده و فرا گرفته باشد.
یعنی چه
این کلمه بیانگر حالتی است که در آن سیاهی شب بر روشنایی غلبه کرده و ابهامی سرتاسری ایجاد میکند؛ به طوری که آسمان و زمین در مظاهر ظلمت پنهان میشوند.
مترادف
واژههای فوق در زبان فارسی و عربی هممعنی با حالت تاریکی عمیق هستند.
متضاد
این کلمات نشاندهنده بیداری، مظهر پیدایش روز و از بین رفتن سیاهی شب هستند.
هم خانواده
این کلمات از ریشه ثلاثی مجرد مرتبط با تاریکی یا پوشانندگی مشتق شدهاند.
ریشه
این واژه اصالتاً عربی است و از فعل ثلاثی «دجوا» یا «دجی» به معنی تاریک شدن، گسترده شدن شب و پوشاندن گرفته شده و به عنوان وامواژه وارد ادبیات کهن فارسی شده است.
جمله سازی
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عبارات مرتبط با تاریکی شب و ظلمات مطلق معادل این واژه قرار میگیرند.
جمعبندی و توضیح کامل دجا
واژه «دجا» اصالتاً دارای ریشهای عربی است که وارد متون ادبی و شعر کهن فارسی شده است. این کلمه به معنای تاریکی عمیق، ظلمت فراگیر و شبی است که سیاهی آن همه جا را پوشانده باشد. در لغتنامههای معتبری چون دهخدا و عمید، این واژه و مشتقات آن نظیر «دیجور» به عنوان شواهد شعری برای توصیف شبهای تاریک به کار رفتهاند.
از نظر نمادشناسی در ادبیات و عرفان، دجا نمادی از ابهام، غفلت، گمراهی و غربت است که در نقطه مقابل نور و هدایت قرار میگیرد. هرچند خود این واژه به طور مستقیم در قرآن کریم ذکر نشده، اما مفهوم آن در قالب واژههای همارز مانند ظلمات مطرح شده و در ادعیه و متون حدیثی مثل نهجالبلاغه کاربرد یافته است.