یعنی چه
واژه مفزع بسته به نوع تلفظ دو معنای متفاوت دارد؛ اگر «مَفْزَع» خوانده شود به معنای پناهگاه، مأمن و کسی است که برای دفع بحران به او پناه میبرند. اگر «مُفْزِع» خوانده شود، اسم فاعل و به معنای هولناک، ترسناک و مایه هراس شدید است. همچنین «مُفْزَع» به معنای شخص ترسیده و «مُفَزَّع» به معنای دلاوری است که ترس از دل او زدوده شده است.
تلفظ
این کلمه بر حسب کاربرد به چند صورت تلفظ میشود: ۱. مَفْزَع (فتحه م، سکون ف، فتحه ز) به عنوان اسم مکان. ۲. مُفْزِع (ضمه م، سکون ف، کسره ز) به عنوان اسم فاعل. ۳. مُفْزَع (ضمه م، سکون ف، فتحه ز) به عنوان اسم مفعول.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمه مفزع به عنوان پاسخ برای راهنماهای «پناهگاه»، «دادرس» یا «ترسناک» کاربرد دارد و کلمهای ۴ حرفی است.
به عربی
در زبان عربی برای معنای پناه دادن از واژههایی مانند الملجأ و المأوى، و برای معنای هراسانگیز از المخيف و المرعب استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این واژه با توجه به ریشه آن شامل پناهگاه، دستگیر، فریادرس، هولناک، سهمگین، و وحشتآور است.
در قرآن
عین واژه مفزع در قرآن مجید به کار نرفته است، اما همخانوادههای آن مانند «فُزِّعَ» در آیه ۲۳ سوره سبأ (حَتَّىٰ إِذَا فُزِّعَ عَن قُلُوبِهِمْ) به معنی زدوده شدن هراس، و «الْفَزَعُ» در آیه ۱۰۳ سوره انبیاء (لَا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَكْبَرُ) به معنی هراس بزرگ قیامت آمدهاند.
نماد چیست
کلمه مفزع یک مفهوم واژگانی و انتزاعی برای بیان حالتهای ترس یا پناهجویی است و در ادبیات یا نشانهشناسی مابهازای نمادینِ مادی، حیوانی یا گیاهی خاصی ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل مفزع
واژه مفزع از ریشه عربی «فزع» به معنای ترس و بیتابی گرفته شده است. این کلمه از نظر ساختار صرفی نمونه بارزی از کلماتی است که تغییر اعراب (حرکتگذاری) به کلی معنای آن را دگرگون میکند؛ به طوری که در حالت مفتوح (مَفزَع) به معنای پناهگاه و مایه آرامش و در حالت مکسور (مُفزِع) به معنای عامل وحشت و هراس است.
در متون کهن ادب فارسی نظیر کلیله و دمنه، این واژه بیشتر در معنای نخست یعنی ملجأ، مأمن و فریادرس برای پادشاهان یا بزرگان استفاده شده است. شناخت دقیق این کلمه به درک بهتر عبارات کنایی و استعاری در متنهای کلاسیک کمک شایانی میکند.