یعنی چه
شفاعه (یا همان شفاعت) در لغت به معنای جفت کردن و ضمیمه کردن چیزی به چیز دیگر است. در اصطلاح، یعنی یک نیروی قویتر و آبرومندتر (مانند پیامبر یا اولیای الهی) به نیروی ضعیفتر (انسان نیازمند یا گناهکار) ضمیمه شود تا او را از کیفر نجات دهد یا باعث بالا رفتن درجه او شود.
تلفظ
این کلمه بر وزن فَعالَة قرائت میشود. در زبان عربی با تاء تانیث در آخر به صورت «شَفَاعَة» نوشته میشود که در حالت وقف، «شفاعه» (با صدای هاء ساکن یا خفیف) خوانده میشود و در فارسی به صورت «شفاعت» رایج است.
در جدول
در حل جدولهای کلمات متقاطع، واژه «شفاعه» یک کلمه ۵ حرفی است. از دیگر طراحان جدول ممکن است معادلهای آن نظیر وساطت، میانجیگری یا پایمردی را مد نظر قرار دهند.
به انگلیسی
برای بیان مفهوم شفاعه در زبان انگلیسی، رایجترین و دقیقترین واژه واژه Intercession است که جنبه مذهبی و شفاعت پیش خدا را کاملاً میرساند. واژه Advocacy نیز به معنی دفاع و حمایت کاربرد دارد.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و از ماده «شـفـع» گرفته شده است. در متون عربی به عنوان مترادف کلماتی چون الوساطة یا التوسط برای خیرخواهی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل پایمردی، میانجیگری، خواهشگری و عفوخواهی است. در ادبیات کهن فارسی، «پایمردی کردن» دقیقاً به معنای شفاعت کردن و واسطه شدن برای نجات کسی به کار میرفته است.
در قرآن
آیات قرآن درباره شفاعت به دو دسته کلی تقسیم میشوند؛ دسته اول شفاعت مستقل یا بدون اذن خداوند را نفی میکنند (مانند آیه ۴۸ سوره بقره). دسته دوم شفاعتی را که با اجازه، اذن و رضایت پروردگار باشد اثبات میکنند، مانند آیه ۲۵۵ سوره بقره (آیتالکرسی) که میفرماید: «مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ».
جمعبندی و توضیح کامل شفاعه
واژه شفاعه (شفاعت) ریشه در فرهنگ و زبان عربی دارد و از نظر لغوی به معنای جفت کردن یک چیز به چیز دیگر است؛ گویی فرد شفیع، آبرو و توان خود را به فرد نیازمند ضمیمه میکند تا او را یاری دهد. این مفهوم در ادبیات فارسی با واژگانی همچون پایمردی و وساطت شناخته میشود.
در نگاه کلامی و قرآنی، شفاعت یک اصل پذیرفتهشده است که حدود ۳۰ بار در آیات به آن اشاره شده است. قرآن کریم شفاعت خودسرانه را مردود میداند اما شفاعتی را که بر پایه اذن و اجازه الهی باشد و توسط اولیاء، پیامبران و صالحان صورت گیرد، به عنوان تجلی رحمت خداوند برای بخشش گناهکاران تأیید میکند.