یعنی چه
واژهٔ «پیشمان» در اصل یک غلط املایی و تایپی رایج از کلمهٔ «پشیمان» است. پشیمان به فردی اطلاق میشود که پس از انجام یک رفتار یا اتخاذ یک تصمیم، دچار تغییر اندیشه شده و از نتیجهٔ آن ناراضی، مغموم و ناخشنود است.
تلفظ
تلفظ صحیح و اصیل این واژه در زبان فارسی «پَشیمان» است. تلفظ شکل دگرگونشده یا اشتباه آن به صورت «پیشْمان» ادا میشود.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جدول کلمات متقاطع، با توجه به تعداد خانهها، این کلمه معمولاً با ۶ حرف به صورت «پیشمان» یا «پشیمان» پذیرفته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به میزان شدت احساس وContext متن، از واژههای فوق برای رساندن مفهوم پشیمانی استفاده میشود.
به ترکی
این واژه به عنوان یک وامواژهٔ اصیل فارسی با همین تلفظ و معنا وارد زبانهای ترکی استانبولی و ترکی آذربایجانی شده است.
به فارسی
مترادفهای دقیق فارسی و ریشهدار این واژه شامل نادم، متأسف، تائب و افسوسخورده هستند. از نظر ریشهشناسی، این کلمه در پارسی میانه (پهلوی) به صورت «پشامان» بوده که از ترکیب «پس» (تغییر یافته به شین) و «مان» (به معنی منش و اندیشه) ساخته شده است؛ یعنی کسی که اندیشهاش پس از کار تغییر کرده است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و فرهنگ عامه، رفتارهایی مانند «انگشت سبابه به دندان گزیدن» یا «سودن و مالیدن دستها به یکدیگر» نمادهای بصری پشیمانی هستند. از دیدگاه معنوی نیز این حالت نماد بیداری وجدان و نخستین گام در مسیر توبه و اصلاح رفتار به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل پیشمان
کلمهٔ «پیشمان» با این چیدمان حروف (ی پس از پ) در فرهنگهای لغت رسمی و اصیل زبان فارسی نظیر دهخدا، معین و عمید جایگاهی ندارد و یک غلط املایی یا تایپی از واژهٔ مشهور «پشیمان» محسوب میشود. با این حال، به دلیل تکرار در جستجوها یا نیازمندیهای خاص طراحان جدول، بررسی آن اهمیت دارد.
واژهٔ صحیح یعنی «پشیمان»، ریشه در زبان پهلوی دارد و نشاندهندهٔ حالت روحی و روانی فردی است که از کردار گذشته خود اندوهگین است. این مفهوم در زبانهای همسایه مانند ترکی نیز عیناً نفوذ کرده و در ادبیات فارسی با نمادهایی چون دست بر دست زدن شناخته میشود.