یعنی چه
این ترکیب در ادبیات کهن فارسی دارای دو معنی اصلی است؛ در معنای واقعی به گیاه نیشکر (نی میانخالی حاوی شکر) اشاره دارد و در معنای استعاری و عرفانی، به قلمِ نویسنده یا شاعری فصیح گفته میشود که کلمات و اشعاری دلنشین و شیرین خلق میکند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب اضافی به صورت کِلکِ شَکَر (Kelke Shakar) است که از دو واژهٔ کِلک (به معنی نی) و شَکَر تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به راهنمای «نیشکر» یا «قلم شیرینبیان» در قالب یک ترکیب ۶ حرفی، «کلک شکر» است.
به انگلیسی
برای معنای مادی آن معادل Sugar cane و برای توصیف استعاری و ادبی آن از عباراتی نظیر Eloquent pen استفاده میشود.
به فارسی
مترادفهای فارسی این واژه شامل نیشکر در معنای گیاهی، و تعابیری چون خامهٔ شیرینبیان، قلم فصیح و کلک شکرخا در معنای ادبی است. متضاد معنایی مستقیم برای آن ثبت نشده اما میتوان تعابیری چون قلم تلخنویس یا کلک زهرآگین را برای آن متصور شد. همخانوادههای آن کلکخایی، کلکران، شکرخند و شکربار هستند و ریشهٔ کلمهٔ کلک به زبانهای ایران باستان و شکر به سانسکریت بازمیگردد.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، ترکیب کلک شکر یا کلک شکربار نماد اوج فصاحت، ذوق ادبی، و توانایی شاعر در سرودن ابیات دلنشین و نغز است که بارها در اشعار بزرگی چون حافظ و صائب تبریزی برای تفاخر به کیفیت شعر استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل کلک شکر
ترکیب «کلک شکر» یکی از تعابیر کنایی و فصیح در زبان و ادبیات فارسی است. این واژه در اصلِ لغت از همنشینی «کلک» (به معنی نی میانخالی) و «شکر» پدید آمده که به طور مستقیم به گیاه نیشکر اشاره دارد؛ گیاهی که خود سرچشمهٔ شیرینی است. مَجازاً و در اصطلاح شاعران کلاسیک، از آنجا که ابزار نگارش در گذشته قلمنی بوده است، این ترکیب به عنوان استعارهای برای قلمِ نویسندگان و شاعران خوشقریحه به کار میرود.
استفاده از این واژه در دیوان اشعار بزرگان نشاندهندهٔ پیوند عمیق میان صنعت مادی و هنر معنوی در ایران پهناور است. هنگامی که شاعری از کلک شکرخا یا شکربار سخن میگوید، در واقع به بلاغت، شیرینزبانی و طبع روان خود اشاره دارد که کلمات را مانند شکر در ذائقهٔ مخاطب دلنشین میسازد. این واژه کاملاً اصیل بوده و ریشههای عمیقی در فرهنگ معانی فارسی دارد.