یعنی چه
در دستور زبان، به ساختار یا وجهی از کلام که برای اشاره به یک نفر مخاطب یا شنونده حاضر (کسی که مستقیماً با او سخن میگوییم) به کار میرود، دوم شخص مفرد میگویند. ضمیر منفصل آن در زبان فارسی «تو» و شناسه آن در فعل معمولاً «ی» است؛ مانند فعل «رفتی».
تلفظ
تلفظ این اصطلاح به صورت «دُ وُ مِ شَخْ صِ مُفْ رَد» (dovvom-e šaxş-e mofrad) است که یک ترکیب توصیفی تشدیددار در واژه اول محسوب میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلیدواژه با توجه به تعداد حروف، خودِ «دوم شخص مفرد» (۱۰ حرف)، «مخاطب» یا ضمیر «تو» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای این مفهوم از اصطلاح Second-person singular استفاده میشود. ضمیر فاعلی معادل آن You و در متون کهن و مذهبی Thou است.
به عربی
در دستور زبان عربی، این مفهوم با توجه به جنسیت تفکیک میشود؛ برای مذکر از واژه «المخاطب» (با ضمیر أنتَ) و برای مؤنث از «المخاطبة» (با ضمیر أنتِ) استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای سره و دستوری این واژه در زبان فارسی «مخاطب» یا «مفرد مخاطب» نامیده میشود که به فردِ روبهرو در جریان گفتگو اشاره دارد.
نماد چیست
در فرمولهای زبانشناسی، متون تخصصی دستور زبان و تحلیلهای ساختاری، این اصطلاح را به طور خلاصه با نمادهای 2S یا 2nd Sg نمایش میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل دوم شخص مفرد
دوم شخص مفرد یکی از ارکان کلیدی در سیستم ضمایر و شناسههای فعلی زبان فارسی و بسیاری از زبانهای جهان است. این ساختار دستوری زمانی به کار میرود که گوینده قصد دارد به صورت مستقیم با یک فرد حاضر یا فرضی سخن بگوید. در زبان فارسی، ضمیر بارز این ساختار «تو» است و افعال با پیوستن شناسه «ی» به انتهای آنها، برای این شخص صرف میشوند.
برخلاف زبان فارسی که در آن جنسیت تاثیری روی افعال و ضمایر ندارد، در برخی زبانها مانند عربی، دوم شخص مفرد بر اساس مذکر یا مؤنث بودن مخاطب کاملاً تغییر میکند؛ برای مثال در آیات قرآن کریم، ضمایر و شناسهها متناسب با جنسیت مخاطب تفکیک میشوند. در زبانشناسی مدرن نیز این مفهوم را به عنوان ابزاری برای تحلیل موقعیتهای گفتاری و روابط میان گوینده و شنونده بررسی میکنند.