یعنی چه
امتثال در لغت به معنای پیرو و مطیع بودن است و در اصطلاح به م ممارست در اجرای دقیق قوانین، فرامین و دستورات فقهی، حقوقی یا اداری گفته میشود؛ به طوری که شخص اراده و فرمان صادرشده را به طور کامل در عمل پیاده کند.
ریشه
این واژه ریشه عربی دارد و از باب افتعال و ریشه ثلاثی مجرد «م ث ل» (مثل) مشتق شده است. در اصلِ لغت به معنی خود را شبیه کردن یا تصویرِ چیزی را در ذهن ساختن است که در این باب به مفهوم پیرویِ دقیق و الگوبرداری از یک دستور به کار میرود.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این بخش با توجه به تعداد حروف خواسته شده تعیین میشود. واژه اصلی دارای ۶ حرف است و از مترادفهای آن میتوان به طاعت یا انقیاد اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن (حقوقی، مدیریتی یا عمومی) از واژگان معادل فوق استفاده میشود.
به عربی
این کلمه خود ماهیت عربی دارد و در متون فقهی و حقوقی جهان عرب به وفور در کنار این مرادفات استعمال میشود.
در قرآن
خودِ مصدرِ «امتثال» یا فعلهای مشتقشده از این باب در متن قرآن کریم بهکار نرفتهاند. با این حال، ریشهٔ اصلی آن یعنی «م ث ل» به صورتهای دیگری مانند «مَثَل» و «أَمثَال» و همچنین اصطلاح «الطَّرِیقَةِ الْمُثْلَیٰ» بارها در قرآن آمده است. مفهومِ امتثال (اطاعت از خدا و رسول) معمولاً با واژههایی نظیر «أطیعوا» یا «اتَّبِعوا» بیان شده است.
جمعبندی و توضیح کامل امتثال
واژه امتثال یکی از لغات دقیق، فخیم و پرکاربرد در ادبیات رسمی، متون فقهی، حقوقی و اداری زبان فارسی است. این کلمه در اصل به معنای گردن نهادن به دستور، تمکین در برابر قانون و اجرای بیچونوچرای فرمان به کار میرود. نقطه مقابل این مفهوم، واژههایی همچون تمرد، عصیان و سرکشی هستند که نشاندهنده سرتابی از قوانین میباشند.
از نظر ریشهشناسی، اگرچه این لفظ از زبان عربی و باب افتعال وارد فارسی شده، اما جایگاه مستحکمی در نثر معیوب و مکاتبات عالی دارد. در مفاهیم بصری و نشانهشناسی نیز این واژه معمولاً با نمادهایی چون ترازو (به نشانه قانونمداری) یا دست روی سینه (به نشانه احترام و تسلیم) تصویر میشود که همگی نشاندهنده نظمپذیری و تعهد عملی هستند.