یعنی چه
مجادلهگر به فردی گفته میشود که اهل بحث، گفتگو و ستیزهٔ لفظی است. این شخص با استفاده از استدلال، مناظره یا حتی جروبحث تلاش میکند مخالف خود را مغلوب کرده یا دیدگاهش را اثبات کند. در روانشناسی مدرن (آزمون MBTI) نیز این واژه به عنوان ترجمهٔ تیپ شخصیتی ENTP به کار میرود که ویژگی بارز آنها خلاقیت، به چالش کشیدن ساختارها و شیفتگی به مباحثات منطقی است.
تلفظ
این واژه از ترکیب کلمهٔ عربی «مجادله» (بر وزن مفاعله) و پسوند فاعلی فارسی «گر» ساخته شده و به صورت مُجادِلهگَر تلفظ میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، برای راهنمای «بحثکننده یا اهل جدل»، پاسخ اصلی «مجادله گر» (۸ حرف) است. کلمات مترادف دیگر مانند ستیزهجو یا مجادل نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به لحن و بستر متن، از واژه Debater برای مناظرههای رسمی و اصولی، و از Arguer برای جروبحثهای عمومی استفاده میشود.
به عربی
واژهٔ مجادلهگر خود ریشه در زبان عربی دارد و معادل دقیق اسم فاعل آن در عربی فصیح، «مُجَادِل» است.
در قرآن
هرچند ترکیب فارسی «مجادلهگر» در متن قرآن نیست، اما ریشهٔ آن بارها به کار رفته است. نام سوره «مجادله» از آیه اول آن گرفته شده که به گفتگوی زنی با پیامبر اشاره دارد (...تُجَادِلُكَ فِی زَوْجِهَا). همچنین در آیه ۱۲۵ سوره نحل، خداوند دستور به مناظره شایسته میدهد: «وَ جَادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ» (و با آنها به روشی که نیکوتر است مجادله کن).
جمعبندی و توضیح کامل مجادله گر
واژهٔ «مجادلهگر» یک صفت ترکیبی (عربی-فارسی) است که برای توصیف افرادی به کار میرود که تمایل بالایی به بحثهای کلامی، مناظره و به کرسی نشاندن حرف خود دارند. ریشهٔ این کلمه از واژهٔ عربی «جدل» میآید که در اصل به معنای محکم بافتن طناب است؛ استعارهای از این که دو نفر در کلام به هم میپیچند تا یکی بر دیگری غلبه کند. فرهنگهای لغت مترادفهایی همچون ستیزهجو، پرخاشگر و مناقش را برای آن ذکر کردهاند.
در فرهنگ اسلامی و قرآنی، مجادله لزوماً امری منفی نیست، بلکه به دو نوع «مذموم» (ستیزهجویی بیفایده) و «حسن» (مناظره نیکو و منطقی برای روشن شدن حقیقت) تقسیم میشود. قرآن کریم مسلمانان را دعوت میکند که در صورت نیاز، با روشی که بهترین و نیکوترین است به بحث و تبادل نظر بپردازند.
علاوه بر کاربرد سنتی، این واژه امروزه در روانشناسی مدرن و در قالب آزمون شخصیتشناسی MBTI جایگاه ویژهای پیدا کرده است. اصطلاح «مجادلهگر» به عنوان معادل رسمی تیپ شخصیتی ENTP شناخته میشود؛ افرادی خلاق، پرانرژی و منطقی که از به چالش کشیدن افکار سنتی و شرکت در طوفانهای فکری لذت میبرند و ترسی از مخالفت با عقاید رایج ندارند.