یعنی چه
لوزالمعده غدهای بزرگ، کشیده و اسفنجیشکل است که در قسمت پشت معده و در محوطه شکمی قرار دارد. این اندام حیاتی نقشی دوگانه در بدن ایفا میکند؛ از یک سو با ترشح آنزیمهای گوارشی (مانند لیپاز و آمیلاز) به تجزیه و هضم غذا در روده کوچک کمک میکند و از سوی دیگر، با تولید هورمونهای مهمی چون انسولین و گلوکاگون، وظیفه تنظیم و کنترل دقیق سطح قند خون را بر عهده دارد.
تلفظ
این واژه به صورت «لَوزُ المَعِده» (lavz-ol-ma'ede) تلفظ میشود که ترکیبی از دو واژه عربی لوز و معده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اندام با نام خود «لوزالمعده» (۹ حرف) یا معادل فرنگی آن «پانکراس» (۷ حرف) شناخته میشود. همچنین در طب سنتی و متون کهن گاهی از واژه «خوش» نیز استفاده شده است.
به انگلیسی
واژه رایج و علمی لوزالمعده در زبان انگلیسی Pancreas است. در مصارف آشپزی و برای غدد حیوانات گاهی از واژه Sweetbread نیز استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به این غده درونریز از واژه Pankreas استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل و متون کهن پزشکی سنتی، به این اندام «خوِش» (یا خوش) میگفتند. واژه فعلی «لوزالمعده» یک ترکیب عربی به معنی «بادامِ معده» است که به دلیل شباهت ظاهری این غده به بادام نامگذاری شده است.
نماد چیست
در اسطورهشناسی یا فرهنگ سنتی، نماد خاصی برای لوزالمعده وجود ندارد؛ اما در دنیای پزشکی مدرن، روبان بنفشرنگ به عنوان نماد بینالمللی برای افزایش آگاهی جامعه درباره بیماری سرطان لوزالمعده (پانکراس) به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل لوزالمعده
لوزالمعده یکی از کلیدیترین غدد دستگاه گوارش و سیستم غدد درونریز بدن انسان است که در بخش بالایی شکم و پشت معده قرار دارد. این اندام با ساختاری اسفنجی و کشیده، وظایف بسیار حیاتی از جمله ترشح آنزیمهای هضمکننده و هورمونهای انسولین و گلوکاگون را بر عهده دارد که مستقیماً انرژی و قند خون بدن را تنظیم میکنند.
نام این واژه ریشهای عربی دارد و از ترکیب «لوز» (بادام) و «المعده» ساخته شده است، چرا که شکل ظاهری آن به یک بادام بزرگ شباهت دارد. در زبان فارسی کهن به آن «خوش» و در اصطلاحات پزشکی مدرن به آن «پانکراس» میگویند. اختلال در کارکرد این غده میتواند به بیماریهای جدی نظیر دیابت یا پانکراتیت منجر شود.